استلار (XLM) چیست؟ راهنمای جامع ارز دیجیتال استلار و نحوه خرید آن

علی را تصور کنید که می‌خواهد برای خواهرش در خارج از کشور پول بفرستد. انتقال پول از طریق بانک‌های سنتی برای او هم گران است و هم زمان‌بر. در همین حین، دوستش به او می‌گوید یک ارز دیجیتال به نام استلار وجود دارد که می‌تواند انتقال پول را سریع و ارزان انجام دهد. حالا علی کنجکاو شده و از خود می‌پرسد ارز دیجیتال استلار (XLM) چیست و چگونه کار می‌کند؟ شاید این سوال برای شما هم پیش آمده باشد که استلار چه فرقی با سایر ارزهای دیجیتال دارد و هرآنچه درباره XLM (Lumens) باید بدانید چیست.

ما در این مقاله قرار است به تمام این سوال‌ها پاسخ بدهیم. از تعریف شبکه استلار و کاربردهای آن گرفته تا مزایا و معایب استلار و نحوه خرید و نگهداری رمز‌ارز XLM را گام‌به‌گام توضیح خواهیم داد. اگر شما هم یک تازه‌کار علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری و دنیای ارزهای دیجیتال هستید و دوست دارید با استلار و رمزارز Lumens بیشتر آشنا شوید، تا پایان این راهنمای جامع با ما همراه باشید.

استلار چیست و چه تفاوتی با ارز دیجیتال XLM دارد؟

استلار (Stellar) یک شبکه پرداخت غیرمتمرکز و متن‌باز است که به افراد در سراسر جهان امکان می‌دهد پول و دارایی‌های خود را خیلی سریع و با کارمزد بسیار ناچیز منتقل کنند. استلار را می‌توان یک زیرساخت مالی جهانی دانست که هدف آن ایجاد پلی بین دنیای ارزهای سنتی (مانند دلار و ریال) و ارزهای دیجیتال است. اما شاید برایتان جالب باشد بدانید که استلار از دل یک پروژه دیگر به نام ریپل (Ripple) متولد شده است!

رمزارز اصلی شبکه استلار، لومن (Lumen) نام دارد که با نماد XLM شناخته می‌شود. بسیاری از افراد نام شبکه را با واحد ارز آن یکی می‌کنند و به اختصار به لومن همان استلار می‌گویند. برای همین در گفتگوهای روزمره وقتی می‌پرسیم «استلار چند دلار شد؟» در واقع منظور قیمت XLM است. به طور خلاصه:

• استلار نام شبکه و پروتکل پرداخت است.
• XLM یا لومن نام ارز دیجیتال بومی این شبکه است.

در ابتدای راه‌اندازی شبکه Stellar تعداد ۱۰۰ میلیارد واحد لومن (XLM) ایجاد شد. این مقدار برخلاف بیت‌کوین، از ابتدا توسط شرکت/بنیاد استلار تولید گردید و مانند بیت‌کوین قابل استخراج (ماینینگ) نیست. پس از مدتی، بنیاد استلار تصمیم گرفت بیش از نیمی از این توکن‌ها را از چرخه خارج کند (توکن‌سوزی انجام داد) و عرضه کل را به حدود ۵۰ میلیارد واحد کاهش داد. این یعنی XLM هم مانند بسیاری از ارزهای دیجیتال دیگر محدودیت عرضه دارد. کارمزد هر تراکنش در شبکه استلار رقم بسیار ناچیزی در حد 0.0001 XLM است که تقریباً نزدیک به صفر است و سرعت انجام تراکنش‌ها در شبکه حدود ۳ تا ۵ ثانیه می‌باشد؛ بنابراین استلار یکی از سریع‌ترین و ارزان‌ترین شبکه‌های پرداخت محسوب می‌شود.

تاریخچه پیدایش استلار و بنیان‌گذاران آن

برای درک بهتر استلار، بد نیست نگاهی به داستان شکل‌گیری آن بیندازیم. بنیان‌گذار اصلی استلار شخصی به نام جد مک‌کالب (Jed McCaleb) است. جد مک‌کالب یکی از توسعه‌دهندگان مطرح دنیای ارزهای دیجیتال است که پیش از استلار، در ایجاد پروژه ریپل نیز نقش اساسی داشت. او در سال‌های اولیه فعالیت شرکت ریپل (شرکتی که ارز دیجیتال XRP را توسعه می‌دهد) یکی از اعضای ارشد آن بود. اما به دلیل برخی اختلاف‌نظرها با تیم مدیریتی ریپل، جد مک‌کالب در سال ۲۰۱۴ تصمیم گرفت از ریپل جدا شود و راه خود را ادامه دهد.

مک‌کالب با همکاری یک وکیل به نام جویس کیم (Joyce Kim) شبکه جدیدی به نام Stellar را در سال ۲۰۱۴ راه‌اندازی کرد. در واقع می‌توان گفت استلار یک فورک ریپل محسوب می‌شود؛ به این معنی که ایده‌ها و کد اولیه آن شباهت زیادی به ریپل داشت اما با تغییراتی همراه بود. هدف جد مک‌کالب از خلق استلار این بود که پلتفرمی بسازد تا تمرکز آن به جای بانک‌ها، بر روی افراد عادی و کاربران خرد باشد. اگر ریپل می‌خواست مشکلات انتقال بین‌بانکی را حل کند، استلار می‌خواست همین کار را برای انتقال پول بین مردم عادی در کشورهای مختلف انجام دهد. به این ترتیب، بنیاد توسعه استلار (Stellar Development Foundation) به عنوان یک سازمان غیرانتفاعی شکل گرفت تا توسعه شبکه استلار را مدیریت کند. سرمایه اولیه این پروژه نیز از طریق کمک‌هایی مانند ۳ میلیون دلاری که شرکت Stripe ارائه کرد، تأمین شد.

مزایا و معایب ارز دیجیتال استلار

هر پروژه ارز دیجیتال نقاط قوت و ضعف خودش را دارد. در این بخش به صورت جداگانه به مهم‌ترین مزایا و معایب استلار می‌پردازیم:

مزایای استلار

• کارمزد ناچیز و سرعت بسیار بالا: شبکه استلار برای انجام تراکنش‌ها تقریباً هزینه‌ای از کاربران نمی‌گیرد (کارمزد ۰٫۰۰۰۱ XLM) و تایید تراکنش‌ها فقط چند ثانیه طول می‌کشد. این ویژگی برای انتقال‌های مالی مخصوصاً مبالغ خرد و حواله‌های بین‌المللی ایدئال است.
• پل ارتباطی با پول‌های رایج: استلار طوری طراحی شده که بتواند ارزهای رسمی کشورها (فیات) را هم پشتیبانی کند. موسسات مالی می‌توانند معادل دیجیتال دلار، یورو یا ریال را روی شبکه استلار منتشر کنند. بنابراین استلار امکان تبادل خودکار بین ارزهای سنتی و ارزهای دیجیتال را فراهم می‌کند و به نوعی نقش پل بین بانک‌ها و بلاک‌چین را بازی می‌کند.
• تمرکز بر فراگیری مالی (Financial Inclusion): یکی از ماموریت‌های استلار کمک به افرادی است که به خدمات مالی دسترسی کافی ندارند. با استفاده از استلار، یک فرد در نقطه‌ای دورافتاده هم می‌تواند با یک گوشی موبایل ساده به شبکه مالی جهانی متصل شود. ایده اصلی این شبکه تسهیل پرداخت‌های بین‌افرادی در سراسر جهان بوده است.
• پشتیبانی توسط شرکت‌ها و سازمان‌های بزرگ: با این‌که استلار یک پروژه متن‌باز و غیرانتفاعی است، اما شرکت‌ها و موسسات بزرگی از آن حمایت یا در آن مشارکت کرده‌اند. به عنوان مثال شرکت IBM از سال ۲۰۱۷ با استلار همکاری نزدیکی برای توسعه یک سیستم پرداخت بین‌المللی داشته است. همچنین صرافی‌های بزرگی مانند Coinbase و پروژه‌هایی مثل Circle (استیبل‌کوین USDC) از شبکه استلار استفاده می‌کنند. این همکاری‌ها به اعتبار و کاربردی‌تر شدن شبکه افزوده‌اند.
• امکان توکن‌سازی و تبادل غیرمتمرکز: شبکه Stellar به کاربران اجازه می‌دهد توکن‌هایی معادل دارایی‌های مختلف (مثلاً دلار، یورو، طلا یا حتی سایر ارزهای دیجیتال) ایجاد کنند. به علاوه یک صرافی غیرمتمرکز داخلی (DEX) در شبکه وجود دارد که تبدیل خودکار این دارایی‌ها به یکدیگر را ممکن می‌سازد. این یعنی روی استلار می‌توانید مثلاً به صورت آنی یورو دیجیتال را به دلار دیجیتال یا XLM تبدیل کنید، بدون نیاز به صرافی خارجی.

معایب استلار

• میزانی از وابستگی و تمرکز سازمانی: هرچند استلار یک شبکه غیرمتمرکز است، اما نقش بنیاد توسعه استلار در پیشبرد پروژه بسیار پررنگ است. این بنیاد تعداد مشخصی نود اعتبارسنج در شبکه را خودش اداره می‌کند و تصمیمات مهم (مانند توکن‌سوزی بزرگ سال ۲۰۱۹) از طرف این بنیاد اتخاذ می‌شود. از این رو عده‌ای معتقدند استلار به اندازه بیت‌کوین یا اتریوم غیرمتمرکز تمام‌عیار نیست و تا حدی متمرکز یا سازمان‌یافته عمل می‌کند.
• رقابت شدید در حوزه پرداخت بین‌المللی: استلار در حوزه‌ای فعالیت می‌کند که رقبای قدری دارد. بزرگ‌ترین رقیب مستقیم آن ریپل (XRP) است که سال‌هاست در بین بانک‌ها و موسسات مالی جایگاه خود را باز کرده. همچنین سیستم‌های سنتی مانند سوئیفت و حتی ارزهای دیجیتال ملی (CBDCها) می‌توانند رقیب‌های چالش‌برانگیزی باشند. در نتیجه، سهم بازار استلار نسبت به هدف بلندپروازانه‌اش هنوز محدود است و باید برای جذب کاربران بیشتر رقابت کند.
• عدم قابلیت قرارداد هوشمند پیشرفته: برخلاف شبکه‌هایی مثل اتریوم، استلار از قراردادهای هوشمند تورینگ کامل پشتیبانی نمی‌کند. یعنی شما نمی‌توانید برنامه‌های غیرمتمرکز پیچیده روی استلار اجرا کنید. این شبکه عمدتاً برای انتقال ارزش و ایجاد توکن طراحی شده و حوزه DeFi یا برنامه‌های گسترده در آن رونق چندانی ندارند. این موضوع ممکن است رشد اکوسیستم استلار را از منظر تنوع کاربردها محدود کند.
• وابستگی به مشارکت نهادهای مالی: موفقیت نهایی استلار تا حد زیادی بستگی به این دارد که چند بانک یا موسسه مالی و شرکت پرداختی حاضر شوند به عنوان گره‌های لنگر (Anchor) به شبکه بپیوندند و ارزهای فیات را در شبکه پشتیبانی کنند. اگر استقبال این نهادها محدود بماند، کاربرد عملی استلار نیز محدود خواهد شد. به بیان دیگر، استلار برای تحقق چشم‌انداز خود نیازمند اعتمادسازی و همکاری با دنیای بانکداری سنتی است که چالش‌های خاص خودش را دارد.
• نوسان قیمت و ریسک‌های سرمایه‌گذاری: XLM هم مانند سایر ارزهای دیجیتال بازار دچار نوسانات شدید قیمتی می‌شود. قیمت این ارز در دوره‌هایی رشد بسیار زیادی داشته و سپس افت کرده است. بنابراین برای سرمایه‌گذاران، خطر زیان‌های کوتاه‌مدت وجود دارد و سرمایه‌گذاری در استلار بدون ریسک نیست. هر تصمیم به سرمایه‌گذاری باید با تحقیق کافی و در نظر گرفتن تحمل ریسک شخصی گرفته شود.

آیا استلار غیرمتمرکز است؟

یکی از سوالاتی که ممکن است برای خیلی از کاربران پیش بیاید این است که شبکه استلار چقدر غیرمتمرکز است؟ همان‌طور که اشاره کردیم، استلار از الگوریتم اجماع اختصاصی خود به نام SCP (Stellar Consensus Protocol) استفاده می‌کند. در این روش بر خلاف بیت‌کوین، خبری از ماینرها و رقابت برای استخراج بلاک جدید نیست. همه تراکنش‌ها توسط گره‌های اعتبارسنج (Validator Nodes) که نرم‌افزار استلار را اجرا می‌کنند، تایید و ثبت می‌شوند. هر گره برای اعتبارسنجی تراکنش‌ها باید رأی اکثریت گروه خود (کوئروم) را جلب کند.

خبر خوب این است که شبکه استلار کاملاً متن‌باز است و هر کسی در تئوری می‌تواند یک گره اعتبارسنج جدید راه‌اندازی کند. این گره‌ها در سراسر دنیا پخش هستند و بسیاری از آن‌ها متعلق به سازمان‌ها و صرافی‌های مختلف می‌باشند. بنابراین هیچ سرور مرکزی واحدی که کنترل همه چیز را در دست داشته باشد وجود ندارد. از این منظر، استلار غیرمتمرکز محسوب می‌شود.

اما در عمل، بنیاد استلار خود نیز چندین نود اصلی را اداره می‌کند و یک لیست تأییدشده از نودهای معتبر (به اصطلاح لیست گره‌های مورد اعتماد یا Tier 1 validators) را پیشنهاد می‌دهد که بیشتر شبکه برای اجماع به آن‌ها تکیه می‌کنند. این یعنی به نوعی اعتماد عمومی به بنیاد استلار وجود دارد. البته این اعتماد می‌تواند در صورت لزوم برداشته شود و جامعه کاربران می‌توانند نودهای دیگری را جایگزین کنند. در مجموع، می‌توان گفت استلار از بیت‌کوین متمرکزتر ولی از ریپل غیرمتمرکزتر است. بیت‌کوین هیچ نهاد مدیریتی ندارد، ریپل کاملاً تحت مدیریت یک شرکت است، و استلار جایی میان این دو قرار می‌گیرد.

مقایسه استلار با سایر رمزارزها

استلار به خاطر خاستگاه و کاربردش همواره با چند ارز دیجیتال مطرح مقایسه می‌شود. در این بخش تفاوت‌های استلار با ریپل، بیت‌کوین و اتریوم را مرور می‌کنیم تا بهتر متوجه جایگاه این پروژه شوید.

تفاوت استلار و ریپل

ریپل (XRP) نزدیک‌ترین پروژه به استلار است چرا که عملاً استلار از دل ریپل بیرون آمده است. هم ریپل و هم استلار می‌خواهند انتقال پول در سطح جهان را سریع و ارزان کنند. اما تفاوت‌های مهمی هم بینشان وجود دارد:

• هدف و جامعه هدف: ریپل از روز اول بر ارائه راهکار به بانک‌ها و مؤسسات مالی تمرکز داشت. شرکت ریپل (Ripple Labs) با بانک‌های زیادی وارد همکاری شده تا سیستم پرداخت بین‌بانکی را متحول کند. در مقابل، استلار تمرکز خود را روی انتقال پول بین مردم عادی و کسب‌وکارهای کوچک قرار داده است. یعنی می‌خواهد ابزاری باشد که هر فردی بتواند با آن پول بفرستد، نه فقط بانک‌ها.
• نوع سازمان و رویکرد: ریپل توسط یک شرکت خصوصی هدایت می‌شود و سودمحور است. این شرکت مستقیماً مالک بخش عمده XRPهاست و آن‌ها را به مرور وارد بازار می‌کند. در حالی که استلار توسط یک بنیاد غیرانتفاعی اداره می‌شود و قصد کسب سود ندارد. میزان XLMهای در گردش هم طبق برنامه‌ای توزیع یا سوزانده شدند و قرار نیست فروخته شوند.
• شباهت فنی: از نظر فنی هر دو شبکه از دفترکل توزیع‌شده با مکانیزم اجماع بدون نیاز به استخراج استفاده می‌کنند. هر دو سرعتی در حد چند ثانیه و کارمزدی نزدیک صفر دارند. حتی برخی کدهای اولیه‌شان مشابه بود. اما الگوریتم اجماع استلار (SCP) متفاوت از الگوریتم اجماع ریپل (Ripple Consensus) است. استلار مدل فدرالی و انعطاف‌پذیرتری برای انتخاب گره‌های مورد اعتماد دارد.
• تعداد سکه‌ها: XRP و XLM هر دو در ابتدا به صورت متمرکز ایجاد شدند. XRP در مجموع ۱۰۰ میلیارد واحد از پیش ایجاد شده دارد که بخشی از آن توسط شرکت ریپل نگهداری می‌شود و تدریجی آزاد می‌شود. XLM نیز ابتدا ۱۰۰ میلیارد واحد ایجاد شد اما بعد با سوزاندن تقریباً نیمی از آن، اکنون ۵۰ میلیارد واحد حداکثر عرضه دارد. در هر دو پروژه دیگر کوینی استخراج یا ایجاد نمی‌شود.
• موفقیت در بازار: XRP سال‌هاست جزو ۱۰ ارز برتر بازار از نظر ارزش کل قرار دارد و پذیرش گسترده‌تری (به خصوص قبل از ماجرای دادگاه ریپل) داشته است. XLM معمولاً جزو ۳۰ ارز برتر بازار است. به عبارتی ریپل توانسته سرمایه‌گذاران و نهادهای بیشتری را جذب کند، در حالی که استلار با وجود پیشرفت‌های فنی، از نظر مارکت‌کپ کوچکتر باقی مانده است.

به طور خلاصه، استلار و ریپل دو برادر با رویکردهای متفاوت‌اند؛ یکی بانکی‌تر و دیگری مردمی‌تر! برای مرور سریع برخی تفاوت‌های کلیدی این دو، جدول زیر را ببینید:

* (ابتدا 100 میلیارد بود که به 50 میلیارد کاهش یافت) ** (بخش بزرگی در مالکیت شرکت ریپل و بصورت دوره‌ای عرضه می‌شود)

تفاوت استلار و بیت‌کوین

مقایسه استلار با بیت‌کوین شاید به اندازه ریپل ملموس نباشد، چون این دو فلسفه کاملاً متفاوتی دارند:

• مکانیزم شبکه: بیت‌کوین از استخراج (Proof of Work) استفاده می‌کند و برای تایید تراکنش‌هایش به ماینرها وابسته است. این فرایند انرژی‌بر است و ساخت هر بلاک حدود ۱۰ دقیقه زمان می‌برد. در مقابل، استلار از الگوریتم اجماع بین گره‌ها بهره می‌گیرد و نیازی به ماینینگ ندارد؛ بنابراین بسیار سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر تراکنش‌ها را ثبت می‌کند.
• غیرمتمرکز بودن: بیت‌کوین یک شبکه کاملاً غیرمتمرکز و بدون رهبر است؛ هیچ شرکت یا فرد خاصی آن را کنترل نمی‌کند. استلار هم غیرمتمرکز است ولی بنیاد استلار به عنوان راهبر پروژه حضور دارد. در واقع، بیت‌کوین را جامعه کاربران پیش می‌برند اما استلار را علاوه بر جامعه، یک سازمان نیز هدایت می‌کند.
• عرضه و ارزش ذخیره‌ای: بیت‌کوین با هدف ایجاد یک ذخیره ارزش و پول دیجیتال کمیاب طراحی شد. تعداد بیت‌کوین‌ها محدود به ۲۱ میلیون واحد است و بسیاری آن را «طلای دیجیتال» می‌نامند. ارزش بیت‌کوین بیشتر از اعتماد بازار و کمیابی آن ناشی می‌شود. از سوی دیگر، XLM در ابتدا 100 میلیارد عدد وجود داشت (بعداً نصف شد) و هدف آن ذخیره ارزش بودن نیست، بلکه وسیله مبادله بودن است. Lumens قرار نیست مثل بیت‌کوین بسیار گران‌بها و کمیاب شود؛ بیشتر نقش سوخت شبکه برای تراکنش‌ها و مبادلات را بازی می‌کند.
• موارد استفاده: بیت‌کوین امروزه بیشتر به عنوان ابزار سرمایه‌گذاری و ذخیره ارزش (مانند طلا) شناخته می‌شود و کاربرد آن در پرداخت‌های روزمره هنوز محدود است (به علت کارمزد و نوسان قیمت). اما استلار صرفاً برای پرداخت و انتقال پول طراحی شده و تلاش می‌کند به صورت عملی در تراکنش‌های خرد و حواله‌ها به کار رود. خلاصه اینکه بیت‌کوین برای حفظ ارزش و استلار برای جابجایی ارزش است.
• جامعه و پذیرش: بیت‌کوین قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین ارز دیجیتال دنیاست و پذیرش عمومی بسیار بالایی دارد. تقریباً همه فعالان بازار رمزارز بیت‌کوین را می‌شناسند و در سبد خود دارند، اما استلار به اندازه بیت‌کوین شناخته‌شده نیست. XLM بیشتر توسط افرادی خریداری می‌شود که به کاربرد فنی آن ایمان دارند یا روی رشدش شرط‌بندی می‌کنند. از نظر اعتبار نیز بیت‌کوین امتحان خود را طی ۱۴+ سال پس داده ولی استلار هنوز راه نسبتاً طولانی‌تری برای تثبیت جایگاه خود دارد.

تفاوت استلار و اتریوم

اتریوم (Ethereum) دومین ارز دیجیتال بزرگ دنیاست، اما مقایسه آن با استلار نشان می‌دهد دو پروژه رویکردی کاملاً متفاوت دارند:

• قابلیت قرارداد هوشمند: اتریوم یک پلتفرم قرارداد هوشمند و شبکه‌ای برای ساخت اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (dApp) است. اتریوم مثل یک رایانه جهانی عمل می‌کند که برنامه‌نویسان می‌توانند هر نوع برنامه مالی، بازی و غیره را روی بلاک‌چین آن اجرا کنند. در مقابل، استلار عمدتاً برای انتقالات مالی و صدور دارایی طراحی شده و از قراردادهای هوشمند پیچیده (تورینگ کامل) پشتیبانی نمی‌کند. شما نمی‌توانید مثلاً یک پلتفرم دیفای یا NFT مفصل روی استلار بسازید.
• کارمزد و سرعت: شبکه اتریوم (حداقل در گذشته قبل از به‌روزرسانی‌های اخیر) نسبتاً کند و دارای کارمزدهای بالایی بود، خصوصاً در زمان شلوغی شبکه. اگر تجربه استفاده از اتریوم را داشته باشید، احتمالاً کارمزدهای چند دلاری یا حتی چند ده دلاری را دیده‌اید. استلار اما بسیار سریع‌تر و ارزان‌تر است و هر تراکنش آن تقریباً رایگان تمام می‌شود. البته اتریوم با تغییر به سازوکار اثبات سهام و بهبودهای لایه دوم، در حال افزایش سرعت و کاهش هزینه‌هاست، اما همچنان استلار در مبادلات ساده مزیت هزینه دارد.
• عرضه توکن و اقتصاد: اتر (ETH) ارز شبکه اتریوم، برخلاف بیت‌کوین سقف عرضه مشخصی ندارد (هرچند با مکانیزم توکن‌سوزی EIP-1559 نرخ رشد آن کنترل می‌شود). اتر هم مانند XLM برای پرداخت کارمزد شبکه استفاده می‌شود اما علاوه بر آن به عنوان وثیقه و سرمایه در پروژه‌های دیفای کاربرد گسترده دارد. XLM کاربرد محدودتری دارد و نقش آن بیشتر شبیه پول در گردش در سیستم استلار است. سرمایه‌گذاران به اتر تا حدی دید سرمایه‌گذاری (مشابه سهام یک پلتفرم) دارند، در حالی که XLM را بیشتر به چشم ابزار تراکنشی می‌نگرند.
• جایگاه بازار: اتریوم بعد از بیت‌کوین بزرگ‌ترین رمزارز دنیاست و هزاران پروژه دیگر روی بلاک‌چین آن بنا شده‌اند. استلار یک آلت‌کوین خاص‌منظوره است که ارزش بازار و حجم معاملات آن بسیار کمتر از ETH می‌باشد. به عبارتی اتریوم یک اکوسیستم بزرگ با زیرشاخه‌های متعدد خلق کرده، ولی استلار بیشتر یک جزئی از اکوسیستم پرداخت محسوب می‌شود.

در یک جمله، اتریوم زیرساخت دنیای دیفای و اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز است، در حالی که استلار زیرساخت انتقال پول و حواله. هر کدام نقش ویژه خود را در دنیای بلاک‌چین بازی می‌کنند و مستقیماً رقیب هم محسوب نمی‌شوند.

کاربردهای شبکه استلار و همکاری‌های مهم آن

شبکه استلار در طی سال‌های فعالیتش توانسته چند کاربرد و همکاری مهم را رقم بزند که نشان‌دهنده ظرفیت‌های این پلتفرم است. در این بخش به برخی از موارد استفاده عملی استلار و پروژه‌های معتبری که از آن بهره می‌برند اشاره می‌کنیم:

• حواله‌های بین‌المللی و پرداخت‌های برون‌مرزی: استلار به‌طور خاص برای Remittance (ارسال پول بین کشورها) بسیار مناسب است. برای مثال، تصور کنید یک کارگر مهاجر فیلیپینی در اروپا بخواهد پول برای خانواده‌اش بفرستد. با استفاده از استلار، او می‌تواند یورو را به توکن یوروی دیجیتال روی استلار تبدیل کند، آن را ظرف چند ثانیه برای خانواده‌اش بفرستد و آن‌ها در فیلیپین فوراً این توکن را به پزوی فیلیپین تبدیل و نقد کنند. همه این فرایند به کمک نهادهای واسطی به نام Anchors (انکر) انجام می‌شود که در شبکه استلار نقش نماینده مالی را بازی می‌کنند (مثلاً یک صرافی یا بانک محلی که پول را به توکن و برعکس تبدیل می‌کند). نتیجه این است که حواله‌ای که معمولاً با سوئیفت یا وسترن یونیون ممکن بود روزها طول بکشد و کارمزد سنگینی داشته باشد، از طریق استلار تقریباً آنی و با هزینه ناچیز انجام می‌شود.
• همکاری با شرکت IBM: یکی از نقاط عطف Stellar، پروژه همکاری با IBM در سال ۲۰۱۷ بود. IBM یک پلتفرم پرداخت بین‌المللی به نام Blockchain World Wire توسعه داد که در پشت صحنه از شبکه استلار استفاده می‌کرد. هدف این پلتفرم، تسهیل تراکنش‌های بین مرزی بین بانک‌ها در مناطق دورافتاده (مثلاً جزایر جنوب اقیانوس آرام) بود. در این سیستم، بانک‌ها می‌توانستند دارایی‌های خود را به صورت توکن‌های دیجیتال (مثل دلار استرالیا، نیوزلند یا ارزهای محلی) روی استلار منتقل کنند و تبدیل ارزها را به شکل آنی انجام دهند. همکاری IBM اعتبار زیادی به استلار بخشید و نشان داد شرکت‌های سنتی بزرگ نیز به قدرت این شبکه اعتماد کرده‌اند.
• استیبل‌کوین‌ها و توکن‌ها روی استلار: همان‌طور که گفتیم، امکان صدور انواع دارایی روی شبکه Stellar وجود دارد. یکی از مهم‌ترین موارد، استیبل‌کوین USDC (یو‌اس‌دی کوین) است. USDC پس از اتریوم، روی بلاک‌چین استلار نیز منتشر شد. بدین ترتیب کاربران می‌توانند USDC (معادل دلار) را روی شبکه سریع استلار انتقال دهند که کارایی آن را برای پرداخت‌ها افزایش می‌دهد. علاوه بر USDC، چند استیبل‌کوین دیگر مربوط به ارزهای کشورها (مثلاً نسخه دیجیتال پزو، یورو و ...) و حتی برخی توکن‌های سهام و دارایی نیز بر بستر استلار ایجاد شده‌اند. در واقع استلار به نوعی نقش یک شبکه چندارزی را ایفا می‌کند.
• همکاری با MoneyGram: شرکت مانی‌گرام (MoneyGram) یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های خدمات حواله نقدی در جهان است. این شرکت در سال‌های قبل با ریپل همکاری داشت، اما در سال ۲۰۲۱ اعلام کرد که با Stellar وارد مشارکت استراتژیک می‌شود. نتیجه این همکاری راه‌اندازی سرویسی شد که افراد می‌توانند وجه نقد را به استیبل‌کوین تبدیل کنند و بالعکس. به این شکل که شعب مانی‌گرام به عنوان Anchor عمل کرده و پول نقد مشتری را دریافت می‌کنند و به کیف پول استلار او USDC معادلش را واریز می‌کنند (و برعکس، USDC را گرفته و دلار نقد می‌دهند). این همکاری برای استلار بسیار ارزشمند بود، چون شبکه استلار را به شبکه گسترده شعب فیزیکی مانی‌گرام در بیش از ۳۰۰ هزار نقطه جهان متصل کرد و گامی بزرگ در جهت پیوند دنیای واقعی با بلاک‌چین بود.
• پروژه‌های ملی و سازمانی: برخی کشورها و سازمان‌های بین‌المللی نیز استلار را مورد توجه قرار داده‌اند. برای مثال، دولت اوکراین در سال ۲۰۲۱ با بنیاد استلار تفاهم‌نامه‌ای امضا کرد تا برای توسعه زیرساخت ارز دیجیتال ملی و فناوری‌های مالی دیجیتال از ظرفیت استلار استفاده کند. یا شرکت مشاوره دیلویت (Deloitte) از سال ۲۰۱۶ با استلار در ساخت یک اپلیکیشن بانکداری دیجیتال همکاری داشت. چنین پروژه‌هایی هرچند هنوز در مراحل اولیه هستند، اما نشان می‌دهند استلار پتانسیل به‌کارگیری در مقیاس‌های بزرگ دولتی و شرکتی را هم دارد.

به طور خلاصه، کاربرد اصلی استلار در حوزه انتقال پول و تبدیل ارزهاست و هر جا که مساله انتقال سریع و کم‌هزینه ارزش مطرح باشد، استلار می‌تواند راه‌حل خلاقانه‌ای ارائه دهد. از پرداخت‌های خرد بین افراد گرفته تا ابزار پرداخت غول‌های فناوری مالی، این شبکه خود را به عنوان گزینه‌ای جذاب مطرح کرده است.

نحوه خرید و نگهداری ارز دیجیتال استلار (XLM)

اگر پس از آشنایی با Stellar علاقه‌مند شده‌اید که مقداری از ارز دیجیتال XLM را تهیه کنید یا در آن سرمایه‌گذاری کنید، این بخش مخصوص شماست. در ادامه روش خرید استلار در ایران و همین‌طور راه‌های نگهداری امن XLM را آموزش می‌دهیم.

خرید ارز XLM در ایران

خوشبختانه ارز دیجیتال استلار (XLM) در اکثر صرافی‌های معتبر دنیا لیست شده است و در صرافی‌های ارز دیجیتال ایرانی نیز امکان خرید و فروش آن وجود دارد. برای خرید XLM از ایران می‌توانید طبق گام‌های زیر پیش بروید:

1. افتتاح حساب در یک صرافی ایرانی: ابتدا در یک صرافی معتبر ارز دیجیتال ایرانی ثبت‌نام کنید. برای مثال، صرافی نوبیتکس یکی از گزینه‌های محبوب و امن برای ایرانیان است. کافیست وارد سایت نوبیتکس شوید و یک حساب کاربری ایجاد کنید. (برای ثبت‌نام در صرافی نوبیتکس و شروع آسان، می‌توانید همین حالا از اینجا کلیک کنید).
2. احراز هویت و شارژ ریالی: طبق قوانین، شما باید مدارک هویتی خود را به صرافی ارائه دهید و فرآیند احراز هویت را کامل کنید. این کار معمولاً شامل ارسال عکس کارت ملی و یک تعهدنامه است. پس از تایید هویت، می‌توانید حساب ریالی خود را در صرافی شارژ کنید. از طریق درگاه بانکی یا کارت به کارت به کیف پول ریالی‌تان پول واریز کنید.
3. خرید XLM: حالا که موجودی ریالی دارید، به بازار معاملاتی صرافی بروید. اگر صرافی بازار تومان-XLM دارد، مستقیم می‌توانید به مقدار دلخواه سفارش خرید XLM ثبت کنید. مثلاً ۱۰۰ هزار تومان XLM بخرید. در صورتی که بازار ریالی وجود نداشت، ابتدا تتر (USDT) بخرید و سپس در بازار تتری XLM، تترهای خود را به XLM تبدیل کنید. فرآیند خرید معمولاً با کلیک روی دکمه خرید و وارد کردن مقدار انجام می‌شود و خیلی ساده است.
4. نگهداری یا انتقال به کیف پول: پس از خرید، XLMهای شما در کیف پول داخلی صرافی ذخیره می‌شود. اگر قصد ترید یا فروش سریع ندارید و می‌خواهید برای مدت طولانی نگهداری کنید، توصیه می‌شود که آن‌ها را به یک کیف پول شخصی امن منتقل کنید (در بخش بعد درباره کیف پول‌ها توضیح می‌دهیم). برای انتقال از صرافی، کافیست آدرس کیف پول XLM خود را وارد کرده و تگ ممو (Memo) را نیز درج کنید (توجه: در انتقال XLM به صرافی‌ها حتماً ممو را وارد کنید، چون اکثر صرافی‌ها از یک آدرس مشترک برای همه کاربران استفاده می‌کنند و تشخیص واریز شما از طریق ممو انجام می‌شود). مقدار مورد نظر XLM را برداشت بزنید و پس از چند ثانیه در کیف پول مقصد دریافت خواهید کرد.

فراموش نکنید که برای خرید و فروش ارزهای دیجیتال باید نکات امنیتی را رعایت کنید. از صرافی‌های معتبر استفاده کنید، احراز هویت را کامل انجام دهید و در حفظ اطلاعات حساب و کلمات عبور خود کوشا باشید. همچنین هرگز بدون تحقیق کافی اقدام به خرید مبلغ زیادی رمزارز نکنید.

کیف پول‌های استلار (معرفی و راهنمای نگهداری XLM)

بعد از خرید XLM، سوال مهم این است که چگونه آن را نگهداری کنیم؟ بهترین روش نگهداری ارزهای دیجیتال استفاده از کیف پول (Wallet)های امن و معتبری است که کنترل کلید خصوصی را در اختیار خودتان قرار می‌دهند. برای استلار، گزینه‌های مختلفی وجود دارد:

• کیف پول Lobstr: یک کیف پول مخصوص شبکه استلار است که استفاده از آن بسیار آسان می‌باشد. Lobstr هم نسخه موبایل (اندروید و iOS) و هم نسخه تحت وب دارد. شما می‌توانید با ایجاد یک حساب در Lobstr، آدرس استلار خود را دریافت کرده و XLMهای خود را در آن نگهداری کنید. این کیف پول امکانات خوبی مثل مشاهده موجودی، ارسال و دریافت XLM و حتی تبدیل دارایی‌های استلار (مثلاً تبدیل فوری به USDC) را فراهم می‌کند. Lobstr به طور رسمی توسط جامعه استلار توصیه شده و امنیت مناسبی دارد.
• کیف پول‌های چندارزی معتبر: اگر ترجیح می‌دهید همه ارزهای دیجیتال خود را یک‌جا مدیریت کنید، می‌توانید از والت‌های معتبری که از XLM پشتیبانی می‌کنند استفاده کنید. برای مثال، Trust Wallet و Atomic Wallet دو کیف پول چندارزی محبوب هستند که از استلار و هزاران کوین دیگر پشتیبانی می‌کنند. این کیف پول‌ها روی موبایل نصب می‌شوند و رابط کاربری ساده‌ای دارند. کافیست پس از نصب، یک کیف پول جدید بسازید و عبارت بازیابی ۱۲ کلمه‌ای را یادداشت کنید. سپس از بخش افزودن دارایی‌ها، XLM (Stellar) را اضافه کنید. آدرس XLM خود را دریافت کرده و می‌توانید سکه‌هایتان را به آن منتقل نمایید. همیشه مطمئن شوید کیف پولی که استفاده می‌کنید معتبر و دارای نظرات مثبت کاربران باشد، زیرا متأسفانه نسخه‌های جعلی برخی والت‌ها وجود دارند.
• کیف پول سخت‌افزاری: برای کسانی که دید بلندمدت دارند و می‌خواهند مقدار زیادی XLM را برای مدت طولانی نگه دارند، کیف پول‌های سخت‌افزاری بهترین انتخاب هستند. به عنوان نمونه، دستگاه Ledger Nano از استلار پشتیبانی می‌کند. کیف پول سخت‌افزاری یک وسیله فیزیکی شبیه فلش است که کلید خصوصی شما را به صورت آفلاین ذخیره می‌کند و امنیت بسیار بالایی دارد. شما می‌توانید XLMهای خود را به آدرس Ledger منتقل کنید و خیالتان از بابت هک شدن یا سرقت اینترنتی راحت باشد. البته حتماً باید در حفظ دستگاه و عبارت بازیابی آن کوشا باشید. کیف پول‌های سخت‌افزاری رایگان نیستند و نیاز به خریداری دارند، اما برای سرمایه‌های بزرگ ارزشش را دارند.

در کنار انتخاب کیف پول خوب، چند نکته امنیتی را نیز مد نظر داشته باشید:

• عبارت بازیابی (Recovery Phrase) کیف پول خود را روی کاغذ یادداشت کرده و در جای مطمئن نگهداری کنید. هر کس این ۱۲ یا ۲۴ کلمه را داشته باشد می‌تواند به دارایی شما دسترسی پیدا کند، پس آن را در اختیار هیچ‌کس قرار ندهید.
• حتماً در کیف پول‌های موبایلی از امکانات امنیتی مانند پسورد یا اثر انگشت استفاده کنید تا اگر گوشی‌تان دست کسی افتاد، نتواند به اپلیکیشن کیف پول وارد شود.
• ممو (Memo) را در انتقالات استلار جدی بگیرید. همان‌طور که ذکر شد، وقتی از کیف پول شخصی به صرافی واریز می‌کنید یا برعکس، اگر صرافی به شما یک تگ یا ممو داده حتماً آن را دقیق وارد کنید. واریز XLM بدون ممو به صرافی ممکن است به حساب شما منظور نشود و دردسر بازیابی داشته باشد.
• همواره موجودی کیف پول و آدرس‌های فرستنده/گیرنده را دوبار چک کنید. اشتباه در وارد کردن آدرس مقصد می‌تواند منجر به از دست رفتن دارایی شود، چون تراکنش‌های ارز دیجیتال غیرقابل برگشت هستند.

با رعایت این نکات، می‌توانید با خیال راحت XLMهای خود را ذخیره و مدیریت کنید. خوشبختانه جامعه استلار فعال است و کیف پول‌های خوبی برای آن توسعه داده شده، پس در این زمینه مشکلی نخواهید داشت.

نتیجه‌گیری

استلار (Stellar) را می‌توان ترکیبی از بهترین‌های دنیای مالی سنتی و کریپتو دانست. این شبکه تلاش می‌کند با حفظ مزایای بلاک‌چین (سرعت، عدم وابستگی به واسطه، هزینه کم) مشکلات واقعی مردم در انتقال پول را حل کند. در طی این مقاله دیدیم که استلار چگونه از دل ایده ریپل شکل گرفت اما مسیر مستقلی را برای خدمت‌رسانی مالی به افراد عادی در پیش گرفت. رمزارز شبکه استلار یعنی XLM یا لومن بخش جدایی‌ناپذیر این اکوسیستم است و نقشی کلیدی در تسهیل تراکنش‌ها ایفا می‌کند.

اگرچه استلار به اندازه بیت‌کوین و اتریوم در سرخط خبرها نبوده، اما پیشرفت‌های فنی قابل توجهی داشته و همکاری‌های مهمی با شرکت‌های بزرگ مانند IBM و MoneyGram رقم زده است. با این حال، از نظر سرمایه‌گذاری باید واقع‌بین بود؛ XLM هم مثل سایر ارزهای دیجیتال دستخوش نوسانات بازار می‌شود و موفقیت نهایی آن وابسته به میزان پذیرش شبکه توسط کاربران و نهادهای مالی است.

به طور کلی، اگر به حوزه فین‌تک و آینده پرداخت‌های بین‌المللی علاقه‌مندید، استلار یکی از پروژه‌هایی است که حتماً ارزش دنبال کردن را دارد. چه بسا در سال‌های آینده، بخشی از انتقال پول میان کشورها نه از کانال سوئیفت و سیستم‌های سنتی، بلکه از طریق شبکه‌هایی مانند استلار انجام شود. همان‌طور که شعار بنیاد استلار می‌گوید، این شبکه به دنبال ایجاد دسترسی مالی برابر برای همه “ستاره‌های” دنیا است!

در پایان امیدواریم این مقاله توانسته باشد به تمامی سوالات شما درباره استلار پاسخ دهد و دید روشنی نسبت به این ارز دیجیتال به شما بدهد. اگر قصد تهیه XLM دارید یا می‌خواهید در این زمینه بیشتر یاد بگیرید، حتماً با مطالعه مداوم و پیگیری اخبار به‌روز بمانید. آینده مالی در حال تغییر است و کسب دانش بهترین سرمایه‌گذاری برای شماست.

سوالات پرتکرار (FAQ)