علی چند هفته پیش تصمیم گرفت وارد دنیای ارز دیجیتال شود. او در اخبار شنیده بود که قیمت بیتکوین سر به فلک کشیده و عدهای یکشبه ثروتمند شدهاند. با شور و شوق شروع به تحقیق کرد و خیلی زود با یک اسم دیگر برخورد: بیتکوینکش. اینجاست که علی و خیلیهای دیگر سردرگم میشوند و از خودشان میپرسند تفاوت بیتکوین و بیتکوینکش چیست و اصلاً بیتکوین کش چه جور موجودی است. آیا بیتکوینکش همان بیتکوین است یا چیز دیگریست؟ اگر شما هم این سؤالها در ذهنتان شکل گرفته، نگران نباشید. در این مقاله قرار است به زبان ساده و داستانمحور، تفاوتهای بیتکوین و بیتکوینکش را توضیح دهیم تا شما هم مثل علی با خیال راحتتری تصمیم بگیرید که کدام برایتان مناسبتر است.
وقتی صحبت از بیتکوین (Bitcoin) میشود، احتمالاً تصویری از یک سکه طلایی با حرف B در ذهن تداعی میشود. بیتکوین اولین و معروفترین ارز دیجیتال دنیاست که در سال ۲۰۰۹ (۱۳۸۸) توسط فرد یا گروهی ناشناس با نام مستعار ساتوشی ناکاموتو خلق شد. بیتکوین به عنوان طلای دیجیتال شناخته میشود؛ ارزی که قرار بود جایگزینی برای پولهای سنتی باشد و کنترل دولتها و بانکهای مرکزی را دور بزند. اما با گذشت زمان، محبوبیت بیتکوین آنقدر افزایش یافت که شبکه آن با محدودیتهایی روبهرو شد. در سالهای ابتدایی، سرعت انجام تراکنشهای بیتکوین و کارمزدهای آن چندان مشکلی نبود، اما به مرور زمان و هجوم کاربران جدید، شبکه بیتکوین کند و پرهزینه شد. اینجا بود که بحثهای داغی در جامعه کاربران و توسعهدهندگان بیتکوین شکل گرفت: چگونه میتوان مشکل مقیاسپذیری (تعداد تراکنش در ثانیه) بیتکوین را حل کرد؟
بیتکوینکش چیست و چرا بهوجود آمد؟
ماجرای پیدایش بیتکوینکش (Bitcoin Cash) دقیقاً از همان بحثهای داغ پیرامون مقیاسپذیری بیتکوین شروع شد. گروهی از کارشناسان و سرمایهگذاران بیتکوین اعتقاد داشتند که بیتکوین باید سرعتش را بالا ببرد و هزینه تراکنشها را پایین بیاورد تا بتواند در ابعاد گسترده به عنوان پول روزمره استفاده شود. تصور کنید شبکه ویزا (Visa) را که در هر ثانیه هزاران تراکنش را پردازش میکند؛ طرفداران این ایده میگفتند بیت کوین هم باید بتواند رقیبی برای ویزا و پیپال باشد.
اما چگونه؟ سادهترین راهی که به ذهن میرسید این بود که اندازه هر بلاک بیتکوین افزایش پیدا کند تا تعداد تراکنشهای بیشتری در هر بلاک جا بگیرد. (هر بلاک مثل یک ظرف است که تراکنشها را در خود جای میدهد.) در آن زمان اندازه بلاک بیتکوین فقط ۱ مگابایت بود که حدود ۵ تا ۷ تراکنش در ثانیه را پشتیبانی میکرد. عدهای پیشنهاد دادند این اندازه چند برابر شود تا شبکه سریعتر شود.
در مقابل، گروه دیگری از توسعهدهندگان بیتکوین معتقد بودند که بزرگ کردن بیش از حد بلاک ایده جالبی نیست. چرا؟ چون اگر بلاکها خیلی بزرگ شوند، حجم بلاکچین (دفترکل دیجیتال بیتکوین) خیلی سریع رشد میکند و ممکن است در آینده فقط کامپیوترهای بسیار قوی بتوانند آن را ذخیره و پردازش کنند. این یعنی تمرکززدایی شبکه کاهش مییابد و ممکن است فقط افراد یا شرکتهای بزرگ قادر به اجرای نود (گره) کامل بیت کوین باشند. به عبارت سادهتر، نگران بودند که بیت کوین از هدف اصلیاش که غیرمتمرکز بودن است دور شود. این گروه راهکار متفاوتی داشتند: به جای افزایش شدید حجم بلاک، از فناوریهای تکمیلی مثل شبکه لایتنینگ (Lightning Network) برای سرعت بخشیدن به تراکنشها استفاده کنیم که خارج از زنجیره اصلی بیتکوین عمل میکند.
اختلاف نظر بین این دو گروه هر روز بیشتر شد تا جایی که در سال ۲۰۱۷ این اختلاف به یک «فورک سخت» (Hard Fork) ختم گردید. فورک سخت یعنی ایجاد انشعاب در شبکه بلاکچین که طی آن یک ارز دیجیتال جدید متولد میشود. نتیجه این شد که در تاریخ ۱ آگوست ۲۰۱۷ (۱۰ مرداد ۱۳۹۶) بیتکوین به دو شاخه تقسیم شد: یکی بیتکوین اصلی که همچنان به همان شکل قبلی ادامه داد، و دیگری بیتکوینکش که با قوانین جدید (بلاکهای بزرگتر) شروع به کار کرد. جالب است بدانید هر کسی که در آن لحظه بیتکوین داشت، به همان تعداد بیتکوینکش هم به او تعلق گرفت، چون تا لحظهی انشعاب، تاریخچه دو بلاکچین یکی بود.
تفاوتهای بیتکوین و بیتکوینکش
حالا که فهمیدیم بیتکوینکش چرا ایجاد شد، وقت آن رسیده که مستقیماً به سراغ مقایسه این دو برویم و ببینیم چه تفاوتهایی دارند. بیتکوین و بیتکوینکش از لحاظ فنی اشتراکهای زیادی دارند: هر دو یک نوع ارز دیجیتال غیرمتمرکز هستند، هر دو بر پایه فناوری بلاکچین کار میکنند, هر دو محدودیت تعداد کوین (۲۱ میلیون واحد) دارند و حتی الگوریتم استخراج (ماینینگ) هر دو یکسان است (SHA-256). اما تفاوتهای کلیدیای هم بینشان وجود دارد که در ادامه به آنها میپردازیم:
تفاوت در اندازه بلاک و سرعت تراکنش
اصلیترین فرق BTC و BCH در اندازه بلاک آنهاست. همانطور که گفتیم، بیتکوین (BTC) بلاکهای ۱ مگابایتی دارد، در حالی که بیتکوینکش (BCH) در ابتدا بلاکهای ۸ مگابایتی داشت و سپس این محدودیت را تا ۳۲ مگابایت افزایش داد. نتیجهی مستقیم بزرگتر بودن بلاک در بیتکوینکش این است که میتواند تراکنشهای بیشتری را در هر ثانیه پردازش کند. بیتکوین حدود ۷ تراکنش در ثانیه را انجام میدهد، در حالی که بیتکوینکش توان بالقوه پردازش دهها تراکنش در ثانیه (تا حدود ۱۰۰ تراکنش) را دارد. بنابراین اگر تعداد کاربران زیاد شود، BCH کمتر دچار ازدحام شبکه میشود و تراکنشها سریعتر تأیید میشوند.
تفاوت در کارمزد معاملات
سرعت بالاتر شبکه BCH باعث شده که کارمزد تراکنشهای آن نیز بسیار پایینتر باشد. در شبکه بیتکوین، مخصوصاً در زمانهای شلوغی شبکه، کارمزد ارسال یک تراکنش میتواند به چند دلار هم برسد. شاید شنیده باشید که گاهی برای انتقال ۵۰ دلار بیتکوین، باید ۵ دلار کارمزد بدهید! اما در بیتکوینکش، به دلیل ظرفیت بیشتر بلاکها، کارمزد معمولاً ناچیز است (چیزی در حد چند سنت یا حتی کسری از یک سنت). این موضوع بیتکوینکش را برای پرداختهای کوچک روزمره مناسبتر میکند. تصور کنید میخواهید قیمت یک فنجان قهوه (مثلاً ۵ دلار) را با ارز دیجیتال بپردازید؛ با بیتکوین شاید کارمزد انتقال آن نزدیک به قیمت خود قهوه شود! اما با بیتکوینکش چنین مشکلی پیش نمیآید.
مقبولیت و ارزش بازار
بیتکوین از لحاظ شهرت و ارزش بازار یک سر و گردن بالاتر از بیتکوینکش است. بیتکوین با فاصله زیاد بزرگترین ارز دیجیتال دنیاست و سرمایهگذاران نهادی و شرکتهای بزرگی روی آن سرمایهگذاری کردهاند. بسیاری بیتکوین را به چشم ذخیره ارزش (مانند طلا) نگاه میکنند. در مقابل، بیتکوینکش هرچند جزو ارزهای مطرح و قدیمی بازار کریپتو بهشمار میرود، اما ارزش بازار و قیمت آن به مراتب کمتر از بیتکوین است. به عنوان مثال، در زمان نگارش این مقاله قیمت هر واحد BTC دهها برابر گرانتر از BCH است. این اختلاف قیمت نشاندهنده میزان مقبولیت و تقاضا در بازار است. به بیان ساده، هنوز اکثریت جامعه سرمایهگذاران اعتماد و تمایل بیشتری به بیتکوین دارند تا بیتکوینکش.
اگر میخواهید از نکات آموزشی روزانه و تحلیلهای جذاب بهرهمند شوید، ما را در اینستاگرام دنبال کنید. صفحه اینستاگرام تالاربورس جایی است که میتوانید هر روز مطالب آموزشی کوتاه، اخبار بازار و نکات سرمایهگذاری را به زبان ساده مشاهده کنید. منتظرتان هستیم!
هدف و فلسفه طراحی
هر دوی این ارزها ریشه یکسانی دارند اما فلسفه وجودی آنها کمی متفاوت است. بیتکوین در گذر زمان بیشتر به عنوان یک دارایی برای سرمایهگذاری بلندمدت و حفظ ارزش مورد توجه قرار گرفته است. برخی آن را «طلای دیجیتال» مینامند چون معتقدند مثل طلا میتوان از بیتکوین برای حفظ ارزش دارایی در برابر تورم استفاده کرد.
در مقابل، بیتکوینکش به این نیت بهوجود آمد که نقش «پول نقد دیجیتال» را بازی کند. هدف طرفداران BCH این بود که ارزی داشته باشند که برای مبادلات روزمره مناسبتر باشد؛ یعنی سرعت بالا، کارمزد کم و تراکنشهای سریع. به همین دلیل بیتکوینکش در نام خود کلمه «کش (Cash)» را دارد تا تأکید کند هدفش پول بودن در معاملات روزمره است. البته بیتکوین هم هنوز میتواند برای پرداخت استفاده شود، اما در عمل کمتر کسی از بیتکوین برای خرید یک فنجان قهوه یا پرداختهای خرد استفاده میکند.
نماد، نام و جامعه پشتیبان
از نظر نماد و نام اختصاری، تفاوت مشخصی وجود دارد: بیتکوین با نماد BTC در صرافیها نمایش داده میشود و بیتکوینکش با نماد BCH. این تمایز در نامگذاری بسیار مهم است چون گاهی تازهکارها دو ارز را اشتباه میگیرند. حتماً در هنگام خرید دقت کنید که BTC را با BCH اشتباه نگیرید. از منظر جامعه پشتیبان و توسعهدهندگان نیز تفاوتهایی دیده میشود. جامعه بیتکوین بسیار گستردهتر است و توسعهدهندگان زیادی روی بهبود آن کار میکنند، در حالی که جامعه بیتکوینکش کوچکتر اما همچنان فعال است. هر دو شبکه پروژههای متنباز (Open Source) هستند و افراد داوطلب میتوانند در توسعه کد آنها مشارکت کنند، اما طبیعتاً تمرکز رسانهها و توجه بیشتر معطوف به بیتکوین است.
جدول مقایسه بیتکوین و بیتکوینکش
در جدول زیر، به طور خلاصه برخی تفاوتهای مهم بیتکوین و بیتکوینکش را مشاهده میکنید:
مورد مقایسه | بیتکوین (BTC) | بیتکوینکش (BCH) |
سال راهاندازی | ۲۰۰۹ میلادی (۱۳۸۸) | ۲۰۱۷ میلادی (۱۳۹۶) |
تعداد کل کوینها | ۲۱ میلیون | ۲۱ میلیون |
الگوریتم استخراج | SHA-256 (اثبات کار) | SHA-256 (مشابه بیتکوین) |
اندازه بلاک | ۱ مگابایت | ۳۲ مگابایت (حداکثر) |
سرعت تراکنش | ~۷ تراکنش در ثانیه | تا ~۱۰۰ تراکنش در ثانیه |
میانگین کارمزد | چند دلار (در زمان شلوغی بیشتر) | چند سنت (بسیار ناچیز) |
نماد (Symbol) | BTC | BCH |
هدف اصلی | طلای دیجیتال (ذخیره ارزش) | پول نقد دیجیتال (تراکنش روزمره) |
ارزش بازار (Market Cap) | رتبه ۱ بازار، بسیار بالا | بسیار کمتر از بیتکوین |
هر دو شبکه بیتکوین و بیتکوینکش از مکانیزم استخراج (ماینینگ) استفاده میکنند و از نظر امنیت شبکه، هر دو تابع تعداد ماینرهای فعال خود هستند. هرچه قدرت پردازش (هشریت) بیشتری در یک شبکه باشد، امنیت آن بیشتر است. پس طبیعی است که با توجه به محبوبیت بالاتر بیتکوین، شبکه BTC از منظر هشریت کل و امنیت کلی شبکه قویتر از BCH باشد. البته بیتکوینکش نیز سعی کرده با جذب ماینرها و داشتن کارمزد پایین، امنیت خود را در سطح قابل قبولی نگه دارد.
کدام را انتخاب کنیم؟ بیتکوین یا بیتکوینکش؟
حالا شاید این سوال برای شما پیش بیاید که برای سرمایهگذاری یا استفاده، بیتکوین بهتر است یا بیتکوینکش؟ پاسخ قطعی به این پرسش بستگی به هدف و نیاز شما دارد، اما میتوان چند نکته را در نظر گرفت. اگر به دنبال یک دارایی با ثباتتر، قابل اعتمادتر و مورد قبول اکثریت بازار هستید، بیتکوین انتخاب غالب سرمایهگذاران است. بیتکوین بیشترین سابقه را دارد و شرکتها و موسسات بزرگ نیز روی آن سرمایهگذاری کردهاند. هرچند نوسان قیمت بیتکوین هم زیاد است، اما در قیاس با اکثر ارزهای دیجیتال دیگر، جایگاه امنتری در سبد سرمایهگذاری دارد.
از سوی دیگر، اگر هدفتان استفاده روزمره از ارز دیجیتال برای خرید و فروشهای کوچک است، یا معتقدید پتانسیل رشد بیتکوینکش به خاطر سرعت و کارمزد پایین آن در آینده بیشتر خواهد شد، میتوانید نگاهی به بیتکوین کش داشته باشید. قیمت هر واحد بیتکوینکش بسیار پایینتر از بیتکوین است و این به این معنی است که با سرمایه کمتر میتوانید تعداد واحدهای بیشتری BCH بخرید (هرچند این به خودی خود دلیل بر بهتر بودن سرمایهگذاری نیست). برخی افراد برای تنوعبخشی، هم BTC و هم BCH را در سبد خود دارند. در نهایت، قبل از هر تصمیم سرمایهگذاری حتماً تحقیق کافی انجام دهید و جوانب ریسک را بسنجید.
نکته مهم دیگر مساله نقدشوندگی (Liquidity) و دسترسی است. بیتکوین تقریباً در تمام صرافیهای دنیا معامله میشود و خریدار و فروشنده به وفور برای آن وجود دارد. بیتکوینکش نیز در اغلب صرافیهای معتبر فهرست شده، اما میزان معاملات و نقدشوندگی آن معمولاً کمتر از بیتکوین است. بنابراین اگر روزی قصد فروش دارایی خود را داشته باشید، نقد کردن بیتکوین ممکن است آسانتر و با کمترین لغزش قیمتی (اسلیپیج) همراه باشد.
تجربه شخصی و توصیه نهایی
شاید برایتان جالب باشد بدانید که نگارنده این مقاله نیز زمانی در ابتدای راه با سوال «بیتکوین یا بیتکوینکش؟» مواجه شده بود. تجربه شخصی من این بود که ابتدا بدون تحقیق کافی مقداری بیتکوینکش خریدم صرفاً به این دلیل که ارزانتر از بیتکوین بود و تصور میکردم تعداد واحد بیشتر داشتن بهتر است. اما بعدها متوجه شدم که ارزش یک دارایی را قیمت دلاری آن تعیین نمیکند، بلکه میزان پذیرش و پشتوانه آن در بازار است که اهمیت دارد. البته از خرید بیتکوینکش ضرر نکردم، اما رشد خیرهکننده بیتکوین در همان مدت باعث شد متوجه شوم، اگر به جای BCH، بیتکوین میخریدم سود بیشتری میبردم. این تجربه به من یاد داد که قبل از سرمایهگذاری در هر ارز, اول از خودم بپرسم: دلیل وجود این ارز چیست؟ چه مشکلی را حل میکند و چه آیندهای دارد؟
بنابراین توصیه میکنم شما هم ابتدا هدف و استراتژی مالی خود را مشخص کنید. اگر دید بلندمدت و حفظ ارزش برایتان مهم است، بیتکوین گزینه مناسبی است. اگر انجام تراکنشهای سریع و ارزان در شبکهای خلوتتر را ترجیح میدهید، بیتکوینکش میتواند برایتان جذاب باشد. حتی ممکن است تصمیم بگیرید هر دو را داشته باشید. به هر حال فراموش نکنید که بازار ارزهای دیجیتال پرریسک است و بهتر است اصول مدیریت ریسک را رعایت کنید.
نتیجهگیری
در این مقاله به زبان ساده بررسی کردیم که بیتکوین و بیتکوینکش چه تفاوتهایی با هم دارند. خلاصه بحث این است که بیتکوین ارز دیجیتال اصلی و نخستین است که بیشترین شهرت و ارزش بازار را دارد، اما شبکه آن کندتر و کارمزدهایش بالاتر است. در سوی مقابل، بیتکوینکش به عنوان یک انشعاب (فورک) از بیتکوین ایجاد شد تا مشکل سرعت و کارمزد را حل کند؛ در این هدف تا حد زیادی موفق بوده و تراکنشهای سریعتر و ارزانتری ارائه میدهد، اما به اندازه بیتکوین در جلب اعتماد عمومی و ارزش بازار موفق نبوده است. هر دوی این ارزها جایگاه خاص خود را در دنیای کریپتو دارند: بیتکوین بیشتر حکم ذخیره ارزش و «طلای دیجیتال» را پیدا کرده و بیتکوینکش تلاش دارد به عنوان «پول دیجیتال» برای پرداختهای روزمره شناخته شود.
در نهایت انتخاب بین BTC و BCH بستگی به اهداف شما دارد. شاید رویکرد منطقی برای خیلی از افراد، تنوعبخشی باشد؛ یعنی مقداری بیتکوین و مقداری بیتکوینکش در سبد خود داشته باشند. با این کار هم در رشد احتمالی بیتکوین سهیم میشوند و هم اگر بیتکوینکش در آینده محبوبتر شد، از آن بهرهمند خواهند شد. امیدواریم این مقاله توانسته باشد ابهامات شما را برطرف کند و دید روشنتری نسبت به تفاوت این دو ارز دیجیتال ارائه دهد.
اگر تازه وارد دنیای ارزهای دیجیتال شدهاید و دوست دارید آموزشهای جامع و کاربردی ببینید، پیشنهاد میکنیم در دورههای آموزشی تالاربورس شرکت کنید تا با خیال راحتتری سرمایهگذاری کنید. در این صفحه مجموعهای از دورههای متنوع آموزشی (از آموزش ارز دیجیتال گرفته تا بورس و سایر بازارها) ارائه شده که میتواند به رشد دانش شما کمک کند.
سوالات پرتکرار (FAQ)
خیر. بیتکوینکش یک ارز دیجیتال جداگانه است که در سال ۲۰۱۷ از بیتکوین منشعب شد. اگرچه از لحاظ فنی شباهتهای زیادی با بیتکوین دارد (مثلاً هر دو ۲۱ میلیون واحد دارند و الگوریتم استخراجشان یکی است)، اما شبکه، قیمت و اهداف متفاوتی دارد. بیتکوینکش را میتوان یک "برادر کوچک" برای بیتکوین دانست که تلاش کرده سریعتر و ارزانتر باشد.
بیتکوینکش بهدلیل اختلاف نظر در جامعه بیتکوین درباره نحوه افزایش ظرفیت شبکه ایجاد شد. گروهی معتقد بودند که بیتکوین برای تبدیل شدن به یک پول دیجیتال روزمره نیاز به تراکنشهای سریع و ارزان دارد و باید اندازه بلاکها را بزرگتر کرد. این اختلاف در نهایت به یک فورک سخت منجر شد و بیتکوینکش متولد گردید. هدف اصلی BCH حل مشکل مقیاسپذیری بیتکوین و کاهش کارمزدها بود.
امنیت هر شبکه به قدرت پردازش (هشریت) و تعداد ماینرهای آن بستگی دارد. شبکه بیتکوین به خاطر محبوبیت بیشتر، ماینرهای بسیار بیشتری را جذب کرده و هشریت آن به مراتب بالاتر از بیتکوینکش است. بنابراین میتوان گفت بیتکوین (BTC) از نظر تئوری شبکه امنتری دارد، چرا که حمله به آن نیاز به قدرت پردازش بسیار عظیمی دارد که عملاً برای مهاجمان ممکن نیست. البته بیتکوینکش هم تا امروز شبکه نسبتاً امنی بوده، اما در کل امنیت آن کمتر از بیتکوین ارزیابی میشود.
در حال حاضر بعید به نظر میرسد که بیتکوینکش جایگزین بیتکوین شود. بیتکوین به دلیل پیشتاز بودن و مقبولیت گسترده، یک برند بسیار قوی در دنیای ارز دیجیتال است. بیتکوینکش هرچند مزیتهایی مانند سرعت و کارمزد پایینتر دارد، اما تاکنون نتوانسته به محبوبیت بیتکوین برسد. البته در دنیای فناوری هیچچیز غیرممکن نیست؛ ممکن است در آینده اگر بیتکوین نتواند خود را با نیازهای تراکنشی وفق دهد و راهحلهای لایه دوم (مثل Lightning) موفق نباشند، ارزهایی مثل BCH بیشتر مورد استفاده قرار بگیرند. اما فعلاً BTC جایگاه دستنیافتنی خود را حفظ کرده است.
خرید این ارزها بسیار ساده است. کافی است در یک صرافی ارز دیجیتال ثبتنام کنید و پس از تکمیل مراحل احراز هویت، با واریز ریال هر کدام را که میخواهید بخرید. در ایران صرافیهای معتبری مانند نوبیتکس امکان خرید BTC و BCH را فراهم کردهاند. پس از خرید، میتوانید رمزارز خود را در کیف پول صرافی نگهداری کنید یا برای امنیت بیشتر آن را به کیف پول شخصی خود منتقل کنید. به یاد داشته باشید برای ورود به بازار ارز دیجیتال نیازی به کد بورسی نیست و فرایند ثبتنام در صرافیهای آنلاین خیلی سریعتر و سادهتر از ثبتنام در کارگزاری بورس است.
بیتکوینکش پتانسیل رشد خود را دارد و نسبت به بسیاری از ارزهای دیجیتال شناختهشدهتر است. با این حال، نباید فراموش کنیم که بیتکوینکش در رقابت با خود بیتکوین و دهها پروژه دیگر قرار دارد. اگر باور دارید که در آینده نیاز به تراکنشهای ارزان و سریع بیشتر حس خواهد شد و BCH میتواند پذیرش عمومی بیشتری پیدا کند، ممکن است روی آن سرمایهگذاری کنید. اما اکثر تحلیلگران توصیه میکنند بخش عمده سرمایهگذاری در حوزه رمز ارزها را به بیتکوین و اتریوم اختصاص دهید و مقدار کمتری را به آلتکوینها از جمله بیتکوینکش اختصاص دهید. به هر حال، هر سرمایهگذاری باید با تحقیق و پذیرش ریسک انجام شود.