تصور کنید علی و مریم برای خرید حلقهی طلا به بازار رفتهاند. فروشنده به آنها میگوید این حلقه طلای ۱۸ عیار است و قیمتش بر اساس عیار طلا محاسبه میشود. علی با تعجب از خود میپرسد: «عیار طلا چیست و چگونه محاسبه میشود؟» شاید برای شما هم چنین سوالی پیش آمده باشد. بسیاری از ما هنگام خرید طلا اصطلاحاتی مثل طلای ۱۸ عیار یا ۷۵۰ را میشنویم، اما دقیقاً نمیدانیم این اعداد چه معنایی دارند.
در این مقاله میخواهیم توضیح دهیم که عیار طلا یعنی چه و چرا در قیمتگذاری و خلوص طلا اهمیت دارد. به صورت گامبهگام یاد میگیریم نحوه محاسبه عیار طلا چگونه است، چطور میتوان درصد خلوص طلا را سنجید و از کجا بفهمیم طلایی که میخریم چند عیار است. اگر شما هم به سرمایهگذاری در طلا یا خرید طلا علاقه دارید اما با مفهوم عیار آشنا نیستید، تا پایان این راهنمای جامع با ما همراه باشید. پس با یک مقدمه کوتاه شروع میکنیم و سپس قدم به قدم وارد جزئیات میشویم.
عیار طلا چیست؟ (تعریف و مفهوم عیار)
«عیار» در طلا معیاری است برای سنجش درصد خلوص طلا در یک قطعه یا آلیاژ. هر چه عیار یک قطعه طلا بالاتر باشد، به این معناست که درصد طلای خالص به کار رفته در آن بیشتر است. عیار طلا معمولاً با یک عدد بین ۱ تا ۲۴ بیان میشود. برای مثال، طلای ۲۴ عیار به طلای تقریباً خالص گفته میشود که نزدیک به ۱۰۰٪ آن طلا است. در مقابل، طلای ۱۸ عیار یعنی اینکه از ۲۴ واحد وزن آن قطعه، ۱۸ واحدش طلا و ۶ واحد دیگرش فلزات دیگر (مثل مس یا نقره) است. به بیان سادهتر، طلای ۱۸ عیار حاوی ۷۵٪ طلای خالص میباشد.
نکته مهم این است که در بازارهای جهانی دو نوع معیار برای نشان دادن عیار وجود دارد: یکی همین مقیاس ۲۴ قسمتی که گفتیم، و دیگری سیستم هزارم یا اصطلاحاً کد عیار. در سیستم هزارم، خلوص طلا با عددی بین ۰ تا ۱۰۰۰ نشان داده میشود. مثلاً طلای خالص را ۹۹۹ یا ۹۹۹٫۹ نشان میدهند (چون طلا معمولاً ۱۰۰۰ کامل نیست و ۹۹۹٫۹ قسمت طلا دارد). به همین ترتیب، عیار ۱۸ معادل کد ۷۵۰ است؛ یعنی ۷۵۰ واحد از ۱۰۰۰ واحدش طلاست. شاید روی زیورآلات دیده باشید که عدد 750 حک شده است. این همان عیار به واحد هزارم است که نشان میدهد آن قطعه ۷۵ درصد طلا دارد (۱۸ عیار). پس اگر روی انگشتر یا گردنبندتان مثلاً عدد ۷۵۰ یا ۱۸K حک شده باشد، یعنی جنس آن طلای ۱۸ عیار است.
عیار طلا چگونه محاسبه میشود؟ (فرمول و تبدیل عیار)
حالا که فهمیدیم عیار طلا نشاندهنده درصد طلای خالص است، بیایید ببینیم نحوه محاسبه عیار طلا به چه صورت است. محاسبه عیار در واقع تبدیل همان درصد خلوص به مقیاس ۲۴ است. خوشبختانه این محاسبه خیلی ساده است و نیاز به دانش ریاضی پیچیدهای ندارد. کافی است از یک فرمول سرراست استفاده کنیم:
فرمول تبدیل درصد خلوص طلا به عیار: اگر درصد طلای خالص را داشته باشیم، با ضرب کردن آن در ۲۴ و تقسیم بر ۱۰۰ میتوانیم عیار را حساب کنیم.
مثلاً ۷۵٪ طلای خالص × ۲۴ = ۱۸ (عیار).
بطور برعکس، اگر عیار را بدانیم، برای بهدست آوردن درصد خلوص کافیست عیار را بر ۲۴ تقسیم کنیم و در ۱۰۰ ضرب کنیم.
برای نمونه: طلای ۱۸ عیار ← (۲۴ ÷ ۱۸) × ۱۰۰ = ۷۵٪ طلای خالص
طلای ۲۴ عیار ← (۲۴ ÷ ۲۴) × ۱۰۰ = ۱۰۰٪ طلای خالص
طلای ۱۴ عیار ← (۲۴ ÷ ۱۴) × ۱۰۰ ≈ ۵۸٫۳٪ طلای خالص
همانطور که میبینید، عدد عیار نسبت مستقیم با درصد طلا دارد. هر عدد عیار معادل چه میزان طلای خالص بودن را نشان میدهد. به عنوان تمرین ساده، فرض کنید یک قطعه طلای ۲۰ عیار دارید. اگر بخواهید بفهمید چند درصدش طلاست: ۲۰ را بر ۲۴ تقسیم کنید. نتیجه حدود 0.833 میشود که معادل ۸۳٫۳٪ طلا است.
علاوه بر این، از این فرمول میتوان برای محاسبه وزن طلای خالص در یک قطعه هم استفاده کرد. فرض کنید یک گردنبند ۱۰ گرمی از طلای ۱۸ عیار دارید. چون ۱۸ عیار برابر با ۷۵٪ خلوص است، وزن طلای خالص آن گردنبند برابر با: ۱۰ (وزن کل) × ۰٫۷۵ = ۷٫۵ گرم طلا خواهد بود. باقی وزن آن (۲٫۵ گرم) را فلزات دیگر تشکیل میدهند. این محاسبات به شما کمک میکند هنگام خرید و فروش طلا، تخمینی از ارزش واقعی طلای خالص در قطعه موردنظر داشته باشید.
اگر فروشندهای گفت این سکه ۲۲ عیار است و ۸ گرم وزن دارد، چند گرم طلای خالص دارد؟ عیار ۲۲ یعنی حدود ۹۱٫۶٪ خلوص. پس وزن طلای خالص ≈ ۸ × ۰٫۹۱۶ = ۷٫۳۳ گرم طلا.
چگونه عیار طلا را تشخیص دهیم؟ (روشهای شناسایی عیار)
شاید برای شما سوال باشد که از کجا بفهمیم طلایی که داریم چند عیار است. تشخیص عیار طلا به چند روش انجام میشود که برخی ساده و خانگی هستند و برخی تخصصیتر در طلافروشیها انجام میشوند. در این قسمت، مهمترین روشهای تعیین عیار طلا را مرور میکنیم:
- بررسی عدد حکشده روی طلا: راحتترین راه، نگاه کردن به عدد یا حرف حک شده روی قطعه طلاست. اغلب زیورآلات طلا یک نشانه کوچک دارند که عیار را نشان میدهد؛ مثلاً عدد “18K” یا “750” حک میشود. اگر از قبل بدانید این اعداد چه معنایی دارند (که حالا دیگر میدانید)، سریع میتوانید بفهمید طلای شما چند عیار است. برای نمونه، عدد 750 روی طلا یعنی طلای ۱۸ عیار. اعداد دیگر رایج هم مثلاً 916 برای 22 عیار، 875 برای 21 عیار، 585 برای 14 عیار و ... هستند.
- استفاده از سنگ محک و تیزاب: این روش قدیمی و دقیقتر در طلافروشیها استفاده میشود. طلافروش یک سنگ مشکی مخصوص (سنگ محک) دارد که طلا را روی آن میکشد تا ردی از خودش به جا بگذارد. سپس با محلول اسید نیتریک (تیزاب سلطانی) با غلظتهای مختلف روی آن خط طلا تست میکنند. بسته به اینکه کدام محلول خط را پاک کند یا نکند، عیار طلا مشخص میشود. مثلاً تیزاب مربوط به ۱۸ عیار اگر خط را پاک نکند یعنی طلا حداقل ۱۸ عیار هست و همینطور مراحل بعدی.
- دستگاههای الکترونیکی و XRF: امروزه ابزارهای دیجیتالی هم آمدهاند که با اشعه ایکس یا امواج اولتراسونیک میتوانند درصد فلزات گرانبها در یک قطعه را تشخیص دهند. این دستگاهها در آزمایشگاههای طلا مورد استفادهاند و عیار را با دقت بالایی (مثلاً ۱۸٫۲ یا ۱۷٫۸ عیار) گزارش میکنند. البته این روشها گران و تخصصی هستند و برای افراد عادی مقرونبهصرفه نیستند، بیشتر در آزمایشگاههای ریگیری طلا استفاده میشوند.
- روشهای خانگی تقریبی: چند ترفند سادهتر هم بین مردم رایج است. یکی تست آهنربا است؛ طلا خاصیت آهنربایی ندارد، پس اگر قطعه به آهنربا جذب شد احتمال دارد طلای خالص نباشد یا روکش طلا باشد (چون فلزات دیگر ممکن است جذب شوند). البته دقت کنید که عدم جذب به آهنربا هم ۱۰۰٪ تضمین طلا بودن نیست، چون بعضی فلزات غیربهارنشان هم جذب نمیشوند. روش دیگر محاسبه چگالی است؛ طلا فلزی سنگین با چگالی ~19.3 است. اگر بتوانید حجم قطعه را محاسبه کنید (مثلاً با ظرف مدرج آب) و وزنش را تقسیم بر حجم کنید، عدد بهدستآمده میتواند نشان دهد چقدر طلاست. اما این کار برای زیورآلات کوچک سخت و همراه خطاست.
- گاز زدن سکه طلا (روش قدیمی): شاید در فیلمها دیده باشید که شخصی سکه طلا را گاز میزند! پشت این کار یک واقعیت است؛ طلای خالص بسیار نرم است و با دندان خراش برمیدارد. هرچه عیار طلا بالاتر باشد نرمتر است و جای دندان عمیقتر میشود. البته این روش کاملاً تقریبی و تفننی است و اصلاً توصیه نمیکنیم روی جواهرات خودتان امتحان کنید! اما بد نیست بدانید که چرا قدیمیها این کار را میکردند.
در مجموع، برای افراد عادی بهترین راه همان نگاه کردن به حک عیار توسط سازنده و خرید از فروشگاههای معتبر با فاکتور است. اگر قطعه طلایی دارید که شک دارید واقعی است یا مثلاً به شما ارث رسیده و مطمئن نیستید چند عیار است، میتوانید به یک طلافروشی معتبر مراجعه کنید تا با سنگ محک یا دستگاه، عیار طلا را تشخیص دهند. اکثر فروشندگان خوشنام این کار را برای جلب اعتماد مشتری انجام میدهند. پس حواستان باشد، طلایی که عیارش مشخص نیست نخرید، و همیشه فاکتور رسمی با ذکر عیار دریافت کنید تا سرتان کلاه نرود.
انواع عیار طلا و درصد خلوص آنها
طلا با درصدهای خلوص متفاوتی در بازار وجود دارد که هر کدام کاربرد خاصی دارند. در این بخش به انواع رایج عیار طلا و معادل درصد طلای خالص در آنها میپردازیم. برای فهم بهتر، یک جدول عیار طلا آماده کردهایم که رایجترین عیارها را نشان میدهد:
عیار طلا | درصد طلای خالص | موارد استفاده و توضیحات |
۲۴ عیار | ۹۹٫۹٪ (کد ۹۹۹) | خالصترین نوع طلا؛ بسیار نرم و گرانبها. استفاده: شمش طلا، سکههای طلا و ذخیره سرمایه. برای زیورآلات معمولاً استفاده نمیشود چون خیلی نرم است. |
۲۲ عیار | ۹۱٫۶٪ (کد ۹۱۶) | طلای با خلوص بالا و رنگ زرد پررنگ. استفاده: سکههای طلا (مثلاً برخی سکههای بهار آزادی نزدیک به این عیارند)، زیورآلات سنگین و سنتی در برخی کشورها. |
۲۱ عیار | ۸۷٫۵٪ (کد ۸۷۵) | معروف به طلای کویتی (در بعضی بازارها). استفاده: برخی النگوها و زیورآلات خاص که نیاز به استحکام بیشتر نسبت به ۲۲ عیار دارند ولی همچنان رنگ نسبتاً پررنگی دارند. |
۲۰ عیار | ~۸۳٪ (کد ~833) | عیار کمتر رایج جهانی. استفاده: در ایران بهندرت (مثلاً گفته میشود در شهر یزد گاهی از طلای ۲۰ عیار برای برخی زیورآلات محلی استفاده میشود). رنگ آن کمی کمرنگتر از ۲۲ عیار است و استحکام کمی بیشتر از ۲۱ دارد. |
۱۸ عیار | ۷۵٪ (کد ۷۵۰) | رایجترین عیار طلا در بازار ایران و بسیاری کشورها. استفاده: اکثر جواهرات و زیورآلات استاندارد (انگشتر، گردنبند، گوشواره و ...). ترکیب متعادل از خلوص خوب و استحکام مناسب. رنگ آن زرد ملایمتری نسبت به طلای خالص دارد. |
۱۴ عیار | ۵۸٫۵٪ (کد ۵۸۵) | عیار متداول در برخی کشورهای اروپایی و آمریکا برای جواهرات. استفاده: زیورآلاتی که قیمت مناسبتری داشته باشند یا استحکام بیشتری نیاز باشد. رنگش به نسبت طلای ۱۸ عیار زرد کمرنگتر است (چون فلزات آلیاژی بیشتری دارد). گاهی برای حلقههای نامزدی و ستهای طلا به کار میرود. |
۱۲ عیار | ۵۰٪ (کد ۵۰۰) | نیمهخالص، کمتر برای زیورآلات امروزی استفاده میشود. ممکن است در صنایع یا وسایل تزیینی خاص یا برخی لوازم الکترونیکی قدیمی دیده شود. |
۹ عیار | ۳۷٫۵٪ (کد ۳۷۵) | کمترین عیار رایج که در برخی کشورها حداقل عیار قانونی برای نامگذاری «طلا» است (مثلاً در انگلستان). بسیار سفت و با رنگ زرد بسیار کم (مایل به رنگ فلزات دیگر). در ایران کاربرد ندارد و زیورآلات زیر ۱۸ عیار عملاً در بازار ایران عرضه نمیشوند. |
همانطور که دیده میشود، هرچه درصد طلا کمتر میشود (عیار کاهش مییابد)، استحکام قطعه بیشتر میشود اما رنگ زرد آن کمرنگتر و قیمتش (بر اساس وزن) کمتر است. در مقابل، عیارهای بالاتر درخشانتر و نرمترند و ارزش طلای خالص بیشتری دارند. به همین دلیل در ساخت زیورآلات روزمره معمولاً از ۱۸ عیار استفاده میشود که هم مقاوم است هم ظاهر طلایی خوبی دارد. برای سرمایهگذاری در طلا به شکل شمش یا سکه، معمولاً سراغ عیارهای بالا (مثلاً ۲۴ یا ۲۲) میروند تا طلای خالصتری در دست داشته باشند.
اگر دوست دارید سواد مالی خودتان را بالاتر ببرید و فرصتهای بهتری در زمینه سرمایهگذاری کشف کنید، پیشنهاد میکنیم در دورههای آموزشی تالاربورس شرکت کنید. مطالب این دورهها از صفر تا صد به زبان ساده آموزش داده شدهاند و به شما کمک میکنند سرمایهگذاری را اصولی یاد بگیرید.
عیار طلا در بازار ایران (استاندارد و کاربردها)
در ایران رایجترین عیار برای طلا ۱۸ عیار است. در ویترین تمامی طلافروشیهای کشور، زیورآلات اکثراً از طلای ۱۸ عیار ساخته شدهاند. این به صورت یک استاندارد درآمده، تا جایی که وقتی در گفتگوهای روزمره صحبت از طلا میشود، معمولاً منظور طلای ۱۸ عیار است مگر خلافش ذکر شود. علت این رواج هم ترکیبی از سنت بازار و قوانین است؛ طلای ۱۸ عیار از نظر مقاومت برای استفادهی روزانه مناسبتر است و نیز قیمت کمتری نسبت به عیارهای بالاتر دارد، بنابراین برای عموم مردم بهصرفهتر است.
البته طلای ۲۴ عیار هم در بازار ایران حضور دارد اما نه در قالب جواهرات زینتی. طلای ۲۴ عیار را شما به شکل شمش طلا یا برخی از سکههای خاص سرمایهگذاری میبینید. برای مثال، شمشهای طلا که بانکها یا شرکتهای معتبر میفروشند ۲۴ عیار (۹۹۹٫۹) هستند. همچنین سکههای طلای بهار آزادی و امامی که رایجترین سکههای سرمایهگذاری در ایراناند، عیارشان ۲۲ است (در واقع ۹۰٪ طلا معادل ۲۱٫۶ عیار). یعنی سکههای طلای بانکی ایران از طلای تقریباً ۲۲ عیار ضرب میشوند که این ترکیب برای استحکام سکه مناسب است.
نکته جالب منطقهای این است که ترجیحات عیار طلا در شهرهای مختلف ایران کمی متفاوت بوده. هرچند امروزه تقریباً همه جا ۱۸ عیار استاندارد شده، اما به طور سنتی:
- در شهر یزد در گذشته استفاده از طلای ۲۰ عیار برای بعضی زیورآلات رایج بوده است.
- در برخی شهرهای جنوبی ایران و مناطق عربنشین کشور، مردم طلای با عیار ۲۱ یا ۲۲ را بیشتر میپسندیدند، چون رنگ زرد پررنگتری دارد و معتقدند طلا باید خیلی زرد و درخشان باشد.
- در سایر شهرهای ایران، همان ۱۸ عیار متداول بوده و هست.
از نظر قانونی، طلافروشان موظفاند عیار قطعهی طلا را در فاکتور قید کنند و معمولاً هم این عیار ۱۸ است. فروش طلای با عیار پایینتر (مثلاً ۱۴) چندان مرسوم نیست و اگر هم قطعهای ۱۴ عیار باشد حتماً باید به خریدار اعلام شود. طلاهای خارجی (مثلاً جواهراتی که از اروپا یا ترکیه وارد میشوند) ممکن است عیار ۱۴ یا ۲۱ داشته باشند، ولی در هر صورت طلافروشیهای معتبر این موارد را هم به خریدار گوشزد میکنند.
دانستن عیار طلا برای خریداران ایرانی از چند جهت مهم است. اول اینکه قیمت طلا بر اساس عیار و وزن تعیین میشود. قیمت مرجع که در اخبار یا تابلوی طلافروشیها میبینید معمولاً قیمت یک گرم طلای ۱۸ عیار است. اگر شما قطعهای با عیار متفاوت داشته باشید، قیمت آن متناسب با خلوص طلا تغییر میکند. مثلاً قیمت ۱ گرم طلای ۲۴ عیار تقریباً ۱٫۳۳ برابر ۱ گرم طلای ۱۸ عیار است (چون خلوصش ۳۳٪ بیشتر است).
دوم اینکه در سرمایهگذاریهای طلا در بازار مالی ایران (مثل صندوقهای طلا، گواهیهای سپرده سکه طلا، معاملات آتی سکه و غیره) نیز عیار اهمیت دارد. برای نمونه، پشتوانهی صندوقهای سرمایهگذاری طلا معمولاً سکههای طلا و اوراق مبتنی بر طلاست که آنها خود عیار مشخص (مثلاً همان سکه با عیار ۹۰٪) دارند. یا اگر کسی بخواهد شمش طلا از بازار بورس کالا بخرد، شمشهای استاندارد معمولاً ۲۴ عیار هستند. بنابراین عیار به نوعی در همهجا حضور دارد؛ چه در خرید گردنبند برای همسر، چه در سرمایهگذاری کلان در بازار طلا.
از منظر سنتی هم مردم وقتی راجع به پسانداز در قالب طلا حرف میزنند، معمولاً منظورشان طلای ساختهشده ۱۸ عیار (مثل سرویس طلا، سکه پارسیان ۱۸ عیار و ... ) یا سکههای بانکی ۲۲ عیار است. لذا حتماً دقت کنید که در زمان خرید هر نوع طلا، از فروشنده درباره عیار سوال کنید. اگر قصد سرمایهگذاری دارید و میخواهید مثلا طلای آبشده (طلای ذوبشده بدون اجرت) بخرید، باز هم عیار آن را از فروشنده بپرسید و مطمئن شوید روی فاکتور نوشته شده و مهر ریگیری دارد. طلای آبشدهها معمولاً عیارشان حدود ۲۰ تا ۲۱ عیار است ولی باید برگه آزمایشگاه داشته باشند که خریدار مطمئن باشد.
طلای ۲۴ عیار بهتر است یا ۱۸ عیار؟ (مقایسه و نکات کاربردی)
یک سوال پرتکرار بین خریداران طلا این است که طلای ۲۴ عیار بهتر است یا ۱۸ عیار؟ پاسخ کوتاه این است: “بستگی دارد بهتر برای چه منظوری؟” هر کدام مزایا و کاربرد خودشان را دارند. بیایید واضحتر مقایسه کنیم:
- ارزش و خلوص: از نظر ارزش ذاتی (خلوص طلا)، ۲۴ عیار بالاترین است چون تقریباً ۱۰۰٪ طلاست. پس اگر هدف شما داشتن طلای خالص به عنوان سرمایه است، بدیهی است که طلای ۲۴ عیار از نظر مقدار طلای خالص بهتر است. مثلاً در یک انگشتر ۱۰ گرمی، طلای ۲۴ عیار ۲۵٪ طلا بیشتری نسبت به ۱۸ عیار دارد. بنابراین برای سرمایهگذاری و پسانداز بلندمدت (بدون در نظر گرفتن زیباییشناسی)، عیار بالاتر ارزش مادی بیشتری در وزن مشخص خواهد داشت.
- قیمت بازار و توان خرید: طلای ۲۴ عیار به ازای هر گرم گرانتر از ۱۸ عیار است (چون طلای خالص بیشتری دارد). در نتیجه ممکن است هر قطعه جواهر ۲۴ عیار هزینه خیلی بالایی پیدا کند. برای بسیاری از مردم، خرید طلای ۱۸ عیار مقرونبهصرفهتر است چون مقدار زیادی طلا بابت فلزات دیگر نمیپردازند. بنابراین اگر بودجه محدودتری دارید و میخواهید زیورآلات بخرید، ۱۸ عیار گزینه مناسبتری است.
- استحکام و دوام: طلای خالص (۲۴ عیار) بسیار نرم است و به راحتی خم یا خراشیده میشود. در حالی که وقتی طلا را با فلزات دیگر آلیاژ میکنند (مثل ۱۸ عیار که ۲۵٪ مس یا نقره اضافه شده)، فلز حاصل سختی بیشتری پیدا میکند. بنابراین برای جواهرات روزمره که مدام در معرض ضربه و سایش هستند، طلای ۱۸ عیار مقاومت بهتری دارد. اگر انگشتر یا دستبند شما ۲۴ عیار باشد احتمال دارد با کوچکترین فشار تغییر شکل بدهد یا طی زمان خط و خش زیادی بردارد.
- رنگ و جلوه: طلای ۲۴ عیار رنگ زرد بسیار پر رنگ و براق دارد که چشمنواز است. طلای ۱۸ عیار کمی زرد ملایمتر است (چون فلزات دیگر مثل مس یا نقره رنگ را تغییر میدهند). برخی افراد آن زرد چشمگیر طلای خالص را میپسندند و فکر میکنند هرچه زردتر باشد قشنگتر است. اما خیلیها هم تفاوت ظاهری را چندان متوجه نمیشوند مگر اینکه دو قطعه با عیارهای مختلف را کنار هم بگذارید. در هر صورت از نظر زیبایی، موضوع کاملاً سلیقهای است.
پس کدام بهتر است؟ اگر قصد سرمایهگذاری دارید و میخواهید طلایی داشته باشید که هر زمان به پول تبدیل کنید و اجرت ساخت ندهید، بهتر است شمش یا سکه طلای ۲۴ عیار بخرید. اما اگر هدف شما استفاده زینتی روزانه است، زیورآلات ۱۸ عیار استاندارد بازار بهترین انتخاب هستند چون ترکیب خوبی از زیبایی، دوام و ارزش دارند. در واقع اکثر جواهراتی که میخرید ۱۸ عیار هستند و اگر هم بخواهید سفارش ویژه ۲۴ عیار بدهید، طلاساز ممکن است منصرفتان کند! چون واقعاً دردسر ساز است کارکردن با طلای نرم و احتمال آسیب دیدنش برای شما زیاد است.
در نهایت، باید هدف و اولویت شما مشخص باشد تا بهترین انتخاب را بکنید. طلای ۲۴ عیار از نظر خلوص بالاترین است و برای سرمایهگذاری عالیست، ولی طلای ۱۸ عیار برای مصنوعات و استفاده روزمره عملاً “بهتر” است. خیلی از افراد هم ترکیبی عمل میکنند: مقداری طلای ۲۴ عیار (مثلاً سکه یا شمش) نگه میدارند برای پسانداز، و در کنارش زیورآلات ۱۸ عیار برای استفاده خریداری میکنند.
نتیجهگیری
عیار طلا مفهومی ساده اما بسیار کلیدی در دنیای طلا و جواهرات است. ما در این مقاله دیدیم که عیار در واقع همان درصد خلوص طلاست که به شکل یک عدد بیان میشود. یاد گرفتیم که طلای ۲۴ عیار خالصترین نوع طلاست و به تدریج با کاهش عیار، درصد طلا کمتر و فلزات دیگر بیشتر میشوند. همچنین فهمیدیم چگونه میشود عیار را محاسبه کرد یا تشخیص داد و چرا این موضوع در خرید و فروش طلا اهمیت دارد.
اگر شما یک مبتدی در سرمایهگذاری یا خرید طلا باشید، حالا دیگر میدانید وقتی میگویند طلای ۱۸ عیار یعنی چه، چطور درصد طلا را حساب کنید و چرا طلافروشها انقدر روی عیار تأکید دارند. با دانستن این نکات، دفعه بعد که به بازار طلا میروید یا حتی اخبار قیمت طلا را میشنوید، با دید بازتر و اطمینان بیشتری تصمیم میگیرید. مثلا میدانید اگر هدف شما پسانداز است شاید سکه یا شمش گزینه بهتری باشد و اگر برای کادو گردنبند میخرید حتما از فروشنده بخواهید روی فاکتور عیار طلا را ذکر کند.
به طور خلاصه، عیار طلا مثل یک زبان مشترک بین همه فعالان بازار طلا است؛ زبانی که میزان خلوص و ارزش طلا را بیان میکند. اکنون شما هم مسلط به این زبان شدید! پس از این دانش استفاده کنید تا طلاهای خود را هوشمندانهتر انتخاب کنید، سؤالات درستی هنگام خرید بپرسید و فریب ظاهر یا حرفهای ضد و نقیض را نخورید. یادتان باشد طلا هم یک نوع سرمایهگذاری است و مثل هر سرمایهگذاری دیگر، آموزش و آگاهی در آن بهترین سلاح شماست.
تالاربورس هر روز نکات آموزشی و تحلیلهای جالبی را در صفحه اینستاگرام خود منتشر میکند. برای اینکه این نکات ارزشمند را از دست ندهید، حتماً صفحه اینستاگرام تالاربورس را دنبال کنید. با دنبال کردن ما در اینستاگرام، میتوانید هر روز با دانستنیهای کوتاه و کاربردی در مورد بورس، طلا، ارز دیجیتال و سایر بازارهای مالی آشنا شوید و همیشه یک قدم جلوتر باشید.
در صورتی که پس از یادگیری مباحث، تصمیم گرفتید خودتان دست به کار شوید و مثلا در بورس یا سایر بازارها معامله کنید، چند کار عملی لازم است انجام دهید: اگر میخواهید سهام، صندوق طلا یا حتی سکه طلا را در بورس بخرید و بفروشید، باید کد بورسی داشته باشید. کد بورسی همان مجوز ورود شما به بازار بورس است. نگران نباشید، دریافت این کد کاملاً رایگان است و به صورت غیرحضوری هم انجام میشود. میتوانید از اینجا برای ثبتنام در بورس اقدام کنید و ظرف چند دقیقه مراحل ثبتنام و دریافت کد معاملاتی را تکمیل کنید. همچنین اگر به دنیای ارزهای دیجیتال علاقهمند هستید و میخواهید در کنار طلا، روی رمزارزها نیز سرمایهگذاری کنید، لازم است در یک صرافی ارز دیجیتال معتبر حساب باز کنید. برای مثال، میتوانید در صرافی نوبیتکس ثبتنام کنید و به راحتی خرید و فروش بیتکوین و سایر ارزهای دیجیتال را شروع کنید.
موفقیت در سرمایهگذاری با آموزش مستمر و کسب تجربه بهدست میآید. تیم تالاربورس همیشه تلاش میکند بهترین منابع آموزشی را در اختیار شما قرار دهد. خوشحالیم که تا انتهای این مقاله همراه ما بودید و امیدواریم مطالب برایتان مفید واقع شده باشد. حال وقت عمل است! دانش امروز خود را به کار بگیرید و آینده مالی بهتری برای خودتان رقم بزنید.
سوالات پرتکرار (FAQ)
طلای خالص بالاترین عیار ممکن را دارد که ما آن را به عنوان ۲۴ عیار میشناسیم. طلای ۲۴ عیار یعنی نزدیک به ۱۰۰٪ از جنس طلاست (در واقع ۹۹٫۹٪ خلوص). بنابراین هرچه عیار طلا به ۲۴ نزدیکتر باشد خالصتر است. مثلا طلای ۲۲ عیار هم خیلی خالص محسوب میشود (حدود ۹۱٪ طلا دارد) اما طلای ۲۴ عیار به طور کامل خالص در نظر گرفته میشود.
طلای ۱۸ عیار حاوی ۷۵٪ طلای خالص است. این یعنی در یک قطعه طلای ۱۸ عیار، سهچهارم وزن آن طلا و یکچهارم باقیمانده ترکیبی از فلزات دیگر (مثل مس، نقره، نیکل و غیره) است. به همین دلیل کد استاندارد بینالمللی طلای ۱۸ عیار عدد ۷۵۰ است (از ۱۰۰۰ واحد، ۷۵۰ واحد طلا). طلای ۱۸ عیار به خاطر ترکیب متعادل خلوص و استحکام، رایجترین عیار برای ساخت زیورآلات در ایران محسوب میشود.
عدد ۷۵۰ که معمولاً روی قسمت داخلی حلقهها یا گردنبندهای طلا حک میشود در واقع کد عیار است. ۷۵۰ یعنی این قطعه از طلای ۱۸ عیار ساخته شده (چون ۱۸ عیار معادل 75.0 درصد خلوص یا همان 750 در واحد هزار است). به طور مشابه، اعداد ۹۹۹ یا ۹۹۹٫۹ به معنای طلای ۲۴ عیار (خالص)، عدد ۹۱۵ یا ۹۱۶ نشانه طلای ۲۲ عیار، ۸۷۵ یعنی ۲۱ عیار و ۵۸۵ یعنی ۱۴ عیار. بنابراین اگر روی طلای شما عدد ۷۵۰ حک شده باشد، میتوانید مطمئن باشید که آن زیورآلات از طلای ۱۸ عیار است.
بهترین راه تشخیص عیار طلای شما، نگاه کردن به شماره یا حرف حکشده روی آن و همچنین بررسی فاکتور خرید است. بر روی طلای ساختهشده (مثل انگشتر، گردنبند) معمولاً یک گوشه عدد یا علامتی حک میشود؛ مثلا 18K، 750، 21K و غیره. این عدد یا حرف بیانگر عیار قطعه است. اگر چنین حکاکیای را پیدا نکردید یا قطعه قدیمی است، میتوانید به طلافروشی مراجعه کنید تا با سنگ محک و اسید عیارش را تعیین کنند. روش خانگی دقیقی برای افراد غیرمتخصص وجود ندارد، ولی برخی ترفندها مثل تست آهنربا (برای رد کردن وجود آهن یا فولاد در قطعه)، یا تست چگالی به صورت تقریبی وجود دارد. در کل، توصیه میکنیم برای اطمینان کامل، به آزمایشگاه یا طلافروشیهای معتبر برای تشخیص عیار مراجعه کنید. حتماً فاکتور خرید طلا را هم نزد خود نگه دارید که در آن عیار ذکر شده است.
به طور معمول خیر، طلای ۲۴ عیار برای جواهرات ظریف مناسب نیست. طلای ۲۴ عیار خیلی نرم و شکلپذیر است و اگر مثلاً یک انگشتر یا زنجیر را کاملاً با طلای خالص بسازند، احتمال دارد به راحتی خم شود، خراش بیفتد یا در استفاده روزمره تغییر شکل دهد. به همین دلیل سازندگان جواهر، طلا را با درصدی از فلزات دیگر (مثل مس، نقره، پالادیوم و ...) مخلوط میکنند تا آلیاژ حاصل محکمتر شود. برای زیورآلات روزانه، طلای ۱۸ عیار یا ۱۴ عیار بسیار مناسبتر و بادوامتر است. البته برای قطعات تزئینی که مصرف روزمره ندارند یا شمش و سکه که جنبه سرمایهگذاری دارد، طلای ۲۴ عیار عالی است. در کل اگر جواهری میبینید که ادعا میشود ۲۴ عیار است، باید در نگهداریاش احتیاط زیادی کنید و انتظار دوام پایینتری نسبت به طلای ۱۸ عیار داشته باشید.
واژهی قیراط (Carat) در بازار جواهر دو معنی متفاوت دارد که گاهی باعث سردرگمی میشود. قیراط در بحث طلا همان عیار است و در زبان انگلیسی آمریکایی به صورت Karat (با K) نوشته میشود. مثلاً طلای ۱۸ Karat یعنی طلای ۱۸ عیار. اما قیراط در بحث سنگهای قیمتی واحد وزن است (با حرف C نوشته میشود). یک قیراط الماس = ۰٫۲ گرم. در زبان فارسی، برای جلوگیری از اشتباه، معمولاً برای طلا از واژه «عیار» استفاده میکنیم و برای الماس و سنگها «قیراط». بنابراین هرجا گفتیم طلای ۱۸ عیار، منظور میزان خلوص طلاست، و هرجا بگوییم مثلاً الماس ۱ قیراط، منظور وزن و اندازه آن سنگ است. این دو مقوله کاملاً متفاوتاند.
از نظر تئوری عیار میتواند هر عددی بین ۰ تا ۲۴ باشد، اما در عمل پایینترین عیاری که در بازار به عنوان طلا شناخته میشود حدود ۸ یا ۹ عیار است (حدود ۳۷٪ طلا). در برخی کشورها قانونی تعیین کردهاند که مثلاً طلای کمتر از ۱۰ عیار اصلاً به نام "طلا" فروخته نشود. در ایران همانطور که گفتیم حداقل عیار رایج ۱۷ یا ۱۸ عیار است و عیارهای خیلی پایینتر اصلاً مورد پسند بازار نیست. آیا طلای با عیار کم ارزش دارد؟ بله، چون به هر حال حاوی مقداری طلاست و آن مقدار طلا قیمت خود را دارد. اما نسبت به حجم یا وزن آن قطعه، طلای کمتری در آن هست پس طبعاً ارزشش هم کمتر است. برای مثال یک گردنبند ۱۰ گرمی ۹ عیار فقط ۳٫۷ گرم طلا دارد و ۶٫۳ گرم فلزات ارزانتر، پس قیمتش تقریبا معادل ۳٫۷ گرم طلای خالص خواهد بود (به علاوه اجرت ساخت). ضمن اینکه طلای عیار پایین رنگ و جلای کمتری هم دارد و بیشتر شبیه بدلیجات به نظر میرسد. به همین دلایل، در کشور ما مرسوم نیست طلا با عیار پایین خرید و فروش شود.