فرض کنید دو دوست به نامهای آوا و پیام درباره سرمایهگذاری در بیتکوین صحبت میکنند. آوا معتقد است قیمت بیتکوین رشد میکند و میگوید "من روی بیتکوین پوزیشن لانگ گرفتم"؛ در مقابل، پیام فکر میکند قیمت افت خواهد کرد و میگوید "من پوزیشن شورت باز کردم". شاید برای شما هم سوال شود که پوزیشن لانگ و شورت چیست و این اصطلاحات دقیقا به چه معنا هستند؟
نگران نباشید، در این مقاله میخواهیم به زبان ساده توضیح دهیم که پوزیشنهای Long (لانگ) و Short (شورت) چه مفهومی دارند، چه تفاوتی با هم دارند و چگونه میتوانید از هر دوی آنها در معاملات خود استفاده کنید. این راهنما به خصوص برای افراد تازهکار نوشته شده است؛ پس با ما همراه باشید تا قدم به قدم با یکی از مهمترین اصول سواد مالی و معاملهگری آشنا شوید.
پوزیشن معاملاتی چیست؟
قبل از اینکه مستقیما به سراغ لانگ و شورت برویم، ابتدا باید بدانیم منظور از "پوزیشن معاملاتی" چیست. پوزیشن (Position) یا موقعیت معاملاتی در بازارهای مالی به وضعیت یا سمتوسوی معاملهای گفته میشود که یک معاملهگر اتخاذ میکند. به بیان ساده، وقتی شما یک دارایی را میخرید یا میفروشید، در واقع یک پوزیشن یا موقعیت باز کردهاید. هر پوزیشن نشاندهنده انتظارات شما از آینده قیمت آن دارایی است.
در بازارهای مالی به طور کلی دو نوع پوزیشن اصلی وجود دارد: پوزیشن لانگ (Long) و پوزیشن شورت (Short). این دو اصطلاح توسط معاملهگران قدیمی در بازارهای سهام ابداع شدهاند اما امروزه در همه بازارها از بورس و فارکس گرفته تا بازار ارز دیجیتال کاربرد دارند. در ادامه، مفهوم هر یک را به زبان ساده بررسی میکنیم.
پوزیشن لانگ (Long) چیست؟
پوزیشن لانگ به زبان ساده یعنی خرید یک دارایی با این انتظار که قیمت آن در آینده افزایش خواهد یافت. وقتی شما پوزیشن لانگ میگیرید، در واقع دارید یک دارایی (مثلا بیتکوین) را در قیمت فعلی میخرید به امید اینکه در آینده آن را با قیمت بالاتری بفروشید و سود کسب کنید. به همین دلیل، گاهی به لانگ موضع خرید هم گفته میشود.
برای مثال، تصور کنید آوا ۱ واحد بیتکوین را به قیمت ۲۰ هزار دلار میخرد. اگر پیشبینی آوا درست باشد و قیمت بیتکوین به ۲۵ هزار دلار برسد، او میتواند بیتکوین خود را بفروشد و ۵ هزار دلار سود (منهای کارمزدها) به دست آورد. آوا با این کار یک پوزیشن لانگ باز کرده بود، چون از رشد قیمت سود برد. در یک بازار صعودی (گاوی)، بیشتر معاملهگران لانگ گرفتن را ترجیح میدهند چون انتظار دارند قیمتها بالا برود.
نکته مهم این است که شما حتی وقتی به سادگی یک سهام یا ارز دیجیتال را میخرید و نگه میدارید، در واقع یک پوزیشن لانگ دارید. یعنی سرمایهگذاری شما زمانی سودآور میشود که ارزش آن دارایی افزایش یابد. در بازار اسپات (Spot) نیز فقط میتوانید از طریق خرید و سپس فروش در قیمت بالاتر سود کنید که همان لانگ گرفتن محسوب میشود.
پوزیشن شورت (Short) چیست؟
پوزیشن شورت عکس لانگ است؛ یعنی معامله یک دارایی با انتظار اینکه قیمت آن در آینده کاهش پیدا کند. وقتی پوزیشن شورت میگیرید، در واقع دارید روی پایین آمدن قیمت شرط بندی میکنید. این کار معمولاً با فروش دارایی به صورت استقراضی انجام میشود. فروش استقراضی به این معناست که شما دارایی را که مالک آن نیستید قرض میگیرید و آن را میفروشید؛ بعدا در قیمت پایینتر دوباره آن دارایی را میخرید و به قرضدهنده بازمیگردانید. اختلاف قیمت فروش اولیه و خرید مجدد همان سود شما از پوزیشن شورت خواهد بود.
برای مثال, پیام ۱ واحد بیتکوین را از صرافی قرض میگیرد و فوراً آن را به قیمت ۲۰ هزار دلار میفروشد. او اکنون ۲۰ هزار دلار نقد دارد. اگر پیشبینیاش درست باشد و قیمت بیتکوین به ۱۵ هزار دلار کاهش پیدا کند، پیام میتواند با ۱۵ هزار دلار یک بیتکوین بخرد و به صرافی پس بدهد. به این ترتیب، ۵ هزار دلار برایش باقی میماند که سود معامله شورت اوست (البته کسر کارمزدها را در نظر بگیرید).
همانطور که میبینید، شورت کردن روش کسب سود در بازارهای نزولی (خرسی) است. زمانی که پیشبینی میکنید قیمت یک دارایی افت میکند، با اتخاذ پوزیشن شورت میتوانید از کاهش قیمت هم درآمد کسب کنید. اما توجه داشته باشید که معاملات شورت پیچیدهتر و پرریسکتر هستند؛ زیرا اگر بازار برخلاف انتظار شما حرکت کند و قیمت بالا برود، ضرر شما میتواند خیلی زیاد شود. در تئوری، زیان در یک پوزیشن شورت میتواند نامحدود باشد (چون قیمت دارایی میتواند رشد بسیار زیادی داشته باشد)، در حالی که در پوزیشن لانگ بیشترین ضرر شما از دست دادن اصل سرمایهتان است.
شاید برایتان جالب باشد بدانید فروش استقراضی (Short Sell) ابتدا در بازار بورس ابداع شد. سالها پیش سرمایهگذار معروف، "جسی لیورمور" با گرفتن پوزیشن شورت روی سهام شرکتها در زمان رکود، سود هنگفتی به دست آورد. او با پیشبینی سقوط بازار در سال ۱۹۰۷ سهام قرض کرد و فروخت و بعد از افت شدید قیمتها سهام را بازخرید کرد. این یکی از مشهورترین نمونههای موفق در تاریخ برای معاملات شورت است.
اگر دوست دارید درباره موضوعات کاربردی اینچنینی بیشتر یاد بگیرید و مهارتهای جدید کسب کنید، حتماً به صفحه دورههای آموزشی تالاربورس سر بزنید. در این صفحه مجموعهای از دورههای متنوع آموزشی (از مالی و سرمایهگذاری تا مهارتهای فردی) ارائه شده که میتواند به رشد دانش شما کمک کند.
تفاوت پوزیشن لانگ و شورت
حالا که با مفهوم هر دو نوع پوزیشن آشنا شدیم، بد نیست تفاوتها و ویژگیهای لانگ و شورت را یک بار کنار هم مرور کنیم. جدول زیر مقایسهای سریع بین این دو نوع موقعیت معاملاتی ارائه میدهد:
ویژگیها | پوزیشن لانگ (Long) | پوزیشن شورت (Short) |
جهت سودآوری | از افزایش قیمت (صعود بازار) | از کاهش قیمت (نزول بازار) |
اقدام اولیه معاملهگر | خرید دارایی | فروش استقراضی دارایی |
هدف و انتظار | فروش در قیمت بالاتر در آینده | خرید مجدد در قیمت پایینتر در آینده |
ریسک بالقوه | حداکثر ضرر = مقدار سرمایهگذاری شده (ریسک محدود) | ضرر بالقوه نامحدود (در صورت رشد شدید قیمت) |
وضعیت بازار | بیانگر دیدگاه گاوی (صعودی) | بیانگر دیدگاه خرسی (نزولی) |
همانطور که مشاهده میکنید، پوزیشن لانگ مناسب زمانی است که بازار را صعودی میبینید و انتظار رشد قیمت دارید؛ در مقابل، پوزیشن شورت زمانی اتخاذ میشود که چشمانداز شما نزولی است و افت قیمت را محتمل میدانید. البته همیشه به یاد داشته باشید که هیچ پیشبینیای قطعی نیست و بازار ممکن است برخلاف انتظار حرکت کند. به همین خاطر مدیریت ریسک در هر دو حالت اهمیت زیادی دارد.
نحوه گرفتن پوزیشن لانگ و شورت در بازار ارز دیجیتال
حال شاید بپرسید چگونه میتوان در عمل لانگ یا شورت کرد؟ به ویژه در بازار ارزهای دیجیتال که کاربران ایرانی نیز در آن فعالیت دارند، گرفتن این پوزیشنها از چه طریقی ممکن است؟ در این بخش به طور خلاصه روش انجام معاملات لانگ و شورت در کریپتو را توضیح میدهیم.
- لانگ گرفتن: سادهترین راه لانگ گرفتن در ارز دیجیتال، خرید مستقیم رمزارز در بازار اسپات است. وقتی شما مثلاً ۱ واحد اتریوم میخرید و نگه میدارید، در واقع یک پوزیشن لانگ دارید و اگر قیمت اتریوم بالا برود، شما سود میکنید. اما روش پیشرفتهتر برای لانگ گرفتن، استفاده از بازار فیوچرز (Futures) یا مارجین (Margin) است. در معاملات فیوچرز شما میتوانید با اهرم (Leverage) وارد موقعیت لانگ شوید؛ یعنی مثلاً با ۱ میلیون تومان سرمایه، پوزیشنی به ارزش ۱۰ میلیون تومان باز کنید. استفاده از اهرم میتواند سود شما را چند برابر کند اما ریسک و احتمال ضرر را هم افزایش میدهد. بنابراین اگر تازهکار هستید، بهتر است ابتدا با مبالغ کم و بدون اهرم یا با اهرم پایین وارد معاملات لانگ شوید تا تجربه کافی کسب کنید.
- شورت کردن: برای شورت گرفتن رمزارز، روش مرسوم استفاده از معاملات فیوچرز یا مارجین در صرافیهای ارز دیجیتال است. در بازار اسپات عادی نمیتوانید مستقیماً شورت کنید زیرا برای فروش دارایی ابتدا باید آن را داشته باشید. بنابراین باید از پلتفرمهایی استفاده کنید که امکان فروش تعهدی یا معاملات دوطرفه را فراهم میکنند. خوشبختانه امروزه برخی از صرافیهای داخلی نیز این قابلیت را ارائه میدهند. برای مثال، بخش "معاملات تعهدی" در صرافی نوبیتکس به شما اجازه میدهد روی کاهش قیمت ارزهای دیجیتال هم سود کنید. در این پلتفرمها شما مقداری از ارز مورد نظر را قرض میگیرید و میفروشید (باز کردن پوزیشن شورت) و بعداً در قیمت پایینتر بازخرید میکنید. توجه کنید که شورت کردن به دلیل ماهیت قرض گرفتن دارایی، پیچیدهتر است و کارمزد یا بهره و محدودیتهای خاص خودش را دارد. بنابراین اگر قصد امتحان کردن معاملات شورت را دارید، ابتدا کاملاً درباره سازوکار آن در صرافی مورد نظر تحقیق کنید و با سرمایه کم شروع کنید.
برای آغاز معاملهگری در بازار ارز دیجیتال، ابتدا باید در یک صرافی معتبر حساب باز کنید. اگر تاکنون این کار را انجام ندادهاید، میتوانید همین حالا از این لینک در صرافی نوبیتکس ثبتنام کنید و اولین خرید یا فروش خود را انجام دهید. پس از ایجاد حساب و شارژ کیف پول، امکان ثبت سفارش Long یا Short برای شما فراهم میشود.
نکات مهم در معاملات Long و Short
معاملات لانگ و شورت میتوانند سودهای خوبی داشته باشند، اما بدون دانش و مدیریت صحیح ممکن است ضررهای سنگینی هم به همراه آورند. در اینجا به چند نکته مهم که قبل از باز کردن هر گونه پوزیشن باید در نظر داشته باشید اشاره میکنیم:
- مدیریت ریسک را فراموش نکنید: مهم نیست لانگ میگیرید یا شورت؛ همیشه از ابزارهای مدیریت ریسک مثل حد ضرر (Stop Loss) استفاده کنید. تعیین حد ضرر به شما کمک میکند در صورت حرکت بر خلاف پیشبینی، زیان شما محدود شود و تمام سرمایهتان از دست نرود.
- بدون دانش وارد معامله نشوید: صرفاً شنیدن نظر دیگران یا سیگنالهای شبکههای اجتماعی نباید دلیل شما برای لانگ یا شورت کردن باشد. ابتدا خودتان تحلیل تکنیکال و فاندامنتال انجام دهید یا اطلاعات کافی کسب کنید، سپس تصمیم به باز کردن پوزیشن بگیرید. معامله کورکورانه شانس موفقیت شما را پایین میآورد.
- با اهرمهای بالا وسوسه نشوید: دیدن اعداد بزرگ و سودهای چندبرابری با اهرم بالا (مثلاً ۱۰× یا ۵۰×) ممکن است جذاب باشد، اما هرچه اهرم بیشتر باشد ریسک شما هم شدیدتر افزایش مییابد. برای مبتدیها معمولاً اهرم ۲× یا ۳× کافی است. هرگز تمام دارایی خود را با اهرم بالا وارد یک معامله نکنید، چون نوسان کوچک بازار میتواند حساب شما را لیکویید (ورشکسته) کند.
- شرایط بازار را بسنجید: قبل از لانگ یا شورت گرفتن، جو کلی بازار (Sentiment) را در نظر داشته باشید. مثلاً در بازار بسیار صعودی، گرفتن پوزیشن شورت کار پرخطرتری است چون ممکن است روند نزولی کوتاهمدت زود تمام شود و بازار دوباره صعودی گردد. برعکس، در بازار رو به افول، اصرار بر لانگ گرفتن میتواند زیانده باشد. همیشه همگام با روند کلی بازار حرکت کنید یا اگر خلاف جهت روند معامله میکنید بسیار محتاط باشید.
- کم شروع کنید: اگر برای اولین بار میخواهید شورت کردن را تجربه کنید یا با مفهوم لانگ و شورت تازه آشنا شدهاید، با حجم سرمایه کم شروع کنید. بازار همیشه فرصت برای سود دادن دارد؛ مهم این است که ابتدا فوت و فن کار را یاد بگیرید. به مرور که مهارت و اعتماد به نفس بیشتری پیدا کردید، میتوانید حجم معاملات خود را افزایش دهید.
با رعایت این نکات، ریسک معاملات شما کاهش مییابد و میتوانید تجربهای ایمنتر در بازار داشته باشید. به خاطر داشته باشید که حرفهایترین تریدرها نیز همیشه احتیاط را رعایت میکنند و به کنترل هیجانات خود اهمیت میدهند.
آیا میخواهید همواره از ترفندهای کاربردی و آموزشهای جذاب در زمینههای مختلف باخبر باشید؟
پس حتما صفحه اینستاگرام تالاربورس را دنبال کنید. در آنجا نکات کوتاه آموزشی، معرفی دورهها و محتوای الهامبخش زیادی منتشر میکنیم که میتواند برای شما مفید باشد. با ما در اینستاگرام همراه باشید.
نتیجهگیری
در این مقاله به زبانی ساده یاد گرفتیم که پوزیشن لانگ و شورت چیست و هر کدام چه کاربردی دارند. خلاصه کلام اینکه اگر انتظار رشد قیمت دارید، لانگ گرفتن گزینه طبیعی شماست و اگر انتظار کاهش قیمت دارید، با شورت کردن هم میتوانید به سود برسید. هر دوی این پوزیشنها ابزارهایی هستند که به شما امکان میدهند در هر شرایطی از بازار منفعت ببرید؛ چه بازار صعودی باشد و چه نزولی. اما استفاده از این ابزارها نیازمند آگاهی، تجربه و مدیریت ریسک است.
به عنوان یک معاملهگر تازهکار شاید ابتدا گرفتن پوزیشن شورت برایتان دلهرهآور باشد که کاملاً طبیعی است. توصیه میکنیم ابتدا استراتژیهای لانگ (خرید و نگهداری) را تمرین کنید و پس از کسب تجربه کافی، به سراغ معاملات شورت بروید. به یاد داشته باشید که هیچ معاملهای تضمینشده نیست؛ بنابراین همواره با مطالعه، آموزش و ارزیابی دقیق وارد بازار شوید. امیدواریم با خواندن این مطلب، ابهامات شما درباره لانگ و شورت برطرف شده باشد و با اعتمادبهنفس بیشتری مسیر سرمایهگذاری خود را ادامه دهید.
سوالات پرتکرار (FAQ)
پوزیشن لانگ یعنی خرید یک دارایی با انتظار افزایش قیمت، در حالی که پوزیشن شورت یعنی فروش استقراضی همان دارایی با انتظار کاهش قیمت. به زبان ساده، در لانگ از بالا رفتن قیمت سود میبرید و در شورت از پایین آمدن قیمت. تفاوت دیگر در میزان ریسک است؛ در لانگ حداکثر ضرر شما از دست دادن سرمایه اولیه است، اما در شورت ضرر میتواند نامحدود باشد چون اگر قیمت دارایی برخلاف انتظار شما رشد زیادی کند، مجبورید آن را با قیمت بسیار بالاتری بازخرید کنید.
به طور کلی بله، معاملات شورت پرریسکتر در نظر گرفته میشوند. دلیلش این است که برای شورت کردن معمولاً از اهرم و قرض گرفتن دارایی استفاده میشود و اگر بازار صعودی شود، زیان شما میتواند بیش از سرمایه اولیهتان باشد. همچنین در پوزیشن شورت گاهی ممکن است مجبور باشید بهرهای بابت قرض دارایی بپردازید و زمان هم علیه شماست (چون هرچه مدت بیشتری شورت باشید، هزینه قرض ممکن است بیشتر شود). در مقابل، در معاملات لانگ شما دارایی را مالک هستید و بیشترین ضرری که متحمل میشوید کاهش ارزش دارایی تا صفر است. البته با مدیریت ریسک (مثلاً استفاده از حد ضرر) میتوان ریسک هر دو را کنترل کرد، اما به طور طبیعی ماهیت شورت ذاتاً خطرناکتر است.
برای شورت کردن ارز دیجیتال باید از پلتفرمهایی استفاده کنید که معاملات دوطرفه را پشتیبانی میکنند؛ یعنی امکان قرض گرفتن و فروش دارایی را برای شما فراهم میکنند. بسیاری از صرافیهای بینالمللی مانند بایننس بخش فیوچرز دارند که میتوانید در آنجا ارز مورد نظر را شورت کنید. در ایران نیز صرافی نوبیتکس "معاملات تعهدی" را ارائه داده است که مشابه شورت کردن عمل میکند. ابتدا در صرافی ثبتنام و احراز هویت میکنید، سپس وارد بخش معاملات فیوچرز یا تعهدی میشوید، مقدار اهرم (لوریج) دلخواه را انتخاب کرده و سفارش فروش (Short) ثبت میکنید. اگر قیمت مطابق انتظار شما کاهش یابد، میتوانید در قیمت پایینتر ارز را خریده و موقعیت را ببندید و سود ببرید. دقت کنید که قبل از انجام این کار حتماً آموزشهای لازم را ببینید چون شورت کردن پیچیدهتر از معاملات معمولی است.
نه به شکل مستقیم. بازار اسپات یعنی خرید و فروش نقدی دارایی که در آن شما فقط میتوانید داراییهایی را که مالک هستید بفروشید. بنابراین امکان باز کردن پوزیشن شورت (فروش داراییای که ندارید) در اسپات وجود ندارد. اگر چیزی در بازار اسپات بفروشید، در واقع دارید یکی از داراییهای خودتان را میفروشید که معادل بستن یک پوزیشن لانگ است، نه شورت. برای شورت گرفتن باید از بازارهای آتی یا مارجین استفاده کنید که امکان فروش دارایی به صورت استقراضی را فراهم میکنند.
به طور سنتی خیر. سالها در بازار بورس تهران تنها امکان سود بردن از رشد قیمت سهام (لانگ) وجود داشت و فروش استقراضی در دسترس نبود. اخیراً مکانیزمی به نام فروش تعهدی راهاندازی شده که کارکردی شبیه فروش استقراضی یا شورت دارد. در فروش تعهدی شما سهام را از مالک قرض گرفته و میفروشید و بعداً بازخرید میکنید. با این حال، این طرح هنوز برای تمامی سهامها فعال نیست و پیچیدگیهای خودش را دارد. علاوه بر این، برای انجام معاملات در بورس ایران ابتدا نیاز به کد بورسی دارید که باید از طریق یک کارگزاری آن را دریافت کنید. در مجموع، معاملات شورت در بورس ایران بسیار محدودتر از بازارهای جهانی است و بیشتر سرمایهگذاران بر کسب سود از طریق رشد قیمت سهام تمرکز میکنند.