تصور کنید علی برای تولد همسرش یک گردنبند طلا خریده و بعد از خرید نگران شده که نکند طلای تقلبی به او فروخته باشند. یا مریم را در نظر بگیرید که یک انگشتر قدیمی از بازار خریده و نمیداند آیا آن انگشتر واقعا طلای اصل است یا فقط روکش طلا دارد. این دغدغه برای خیلی از ما پیش میآید: چگونه طلای اصل را از بدل تشخیص دهیم؟ طلا فلزی گرانبهاست و اشتباه در تشخیص اصل یا تقلبی بودن آن میتواند ضرر مالی بزرگی به همراه داشته باشد. پس اگر شما هم نگران اصل بودن طلایی هستید که خریدهاید، با ما همراه باشید. در این مقاله راههای تشخیص طلای اصل از تقلبی را بهصورت گامبهگام توضیح میدهیم تا با اطمینان و خیال راحتتری طلا بخرید.
در ادامه ابتدا روشهای سنتی و خانگی برای تشخیص طلای اصل را معرفی میکنیم؛ روشهایی که با وسایل ساده قابل انجام هستند. سپس به روشهای علمیتر و مدرنتر میپردازیم که طلافروشها و کارشناسان از آنها استفاده میکنند. همچنین نکاتی را در مورد خرید طلا از طلافروشیهای معتبر و خرید آنلاین طلا خواهیم گفت تا در هر شرایطی بتوانید با خیال راحت طلای اصل بخرید. این راهنما به شما کمک میکند که فریب افراد سودجو را نخورید و با چشمانی باز در بازار طلا معامله کنید. پس اگر میخواهید فرق طلای اصل و بدل را یاد بگیرید و ضرر نکنید، تا پایان همراه ما باشید.
روشهای سنتی و مدرن تشخیص طلای اصل از تقلبی
در این بخش چند روش آزمودهشده و آسان را معرفی میکنیم که با کمک آنها میتوانید طلای اصل را از تقلبی تشخیص دهید. چند روش اول نیازی به تجهیزات حرفهای ندارند و میتوانید در خانه امتحان کنید و نتیجه نسبتاً قابل اطمینانی به شما میدهند. چند روش پایانی به دلیل نیاز به تجهیزات، در طلافروشیها یا آزمایشگاههای مرتبط قابل انجام هسنتد. دقت کنید که بهتر است برای اطمینان کامل، چندین روش را با هم به کار ببرید تا نتیجه دقیقتری بگیرید:
- بررسی کد و عیار حکشده روی طلا: سادهترین راه تشخیص طلای اصل نگاه کردن به اعداد و نشانههای حک شده روی قطعه طلاست. تقریبا همه زیورآلات طلا یک عدد حکشدهی کوچک دارند که عیار طلا یا خلوص آن را نشان میدهد. برای مثال روی طلای ۱۸ عیار معمولا عدد «750» حک میشود (عیار ۱۸ یعنی ۷۵٪ طلا خالص) و روی طلای 24 عیار عدد «999» یا «24K» دیده میشود. این اعداد استانداردهای جهانی هستند و اگر قطعهی طلای شما یکی از این اعداد (مثل 375، 585، 750، 916 و... که در جدول زیر آمده) را داشت، میتوانید تا حد زیادی مطمئن شوید که جنس آن طلاست. در مقابل، طلای بدل یا بدلیجات اغلب چنین کدی ندارند یا عباراتی مثل "GP" (آبکاری طلا) روی آنها درج شده است. حتما با یک ذرهبین یا با دقت زیاد، پشت گوشواره یا قسمت داخلی حلقه را نگاه کنید و دنبال این اعداد یا کلمات حکشده بگردید. اگر چنین علامتی پیدا نکردید یا عدد حکشده غیرمعمول بود، احتمال تقلبی بودن طلا وجود دارد.
کد حکشده روی طلا | عیار طلا (درصد خلوص) |
999 یا 24K | 24 عیار - طلای خالص (99.9% طلا) |
916 یا 22K | 22 عیار (91.6% طلا) |
750 یا 18K | 18 عیار (75% طلا) (رایج در ایران) |
585 یا 14K | 14 عیار (58.5% طلا) |
417 یا 10K | 10 عیار (41.7% طلا) |
375 یا 9K | 9 عیار (37.5% طلا) |
گاهی روی طلاهای قدیمی ممکن است عدد عیار حک نشده باشد. در ایران اغلب طلاهای زینتی ۱۸ عیار هستند و عدد 750 روی آنها دیده میشود. اگر قطعه طلای شما خیلی کهنه یا دستساز محلی باشد و کد مشخصی نداشته باشد، برای اطمینان باید از روشهای بعدی یا کمک یک طلافروش ماهر استفاده کنید.
- توجه به رنگ و درخشش طلا: طلای خالص و با عیار بالا رنگی ثابت و یکنواخت دارد که با گذشت زمان تغییر نمیکند. اگر طلایی که خریدهاید پس از مدتی استفاده رنگش کدر شده یا روکش آن ساییده شده است به طوری که لایهی زیرین به رنگ متفاوت (مثلا نقرهای یا مسی) دیده میشود، احتمال دارد آن قطعه طلای تقلبی یا آبکاریشده باشد. طلای اصل (مثلا طلای ۱۸ عیار) حتی با گذشت سالها رنگ خود را حفظ میکند و سیاه یا سبز نمیشود. پس یکی از نشانههای طلای اصل این است که در تماس با هوا و رطوبت و پوست بدن، تغییر رنگ نمیدهد. برای امتحان، گوشهای از طلا (که دید کمتری دارد) را چند دقیقه با یک دستمال سفید و کمی مایع ظرفشویی بشویید؛ اگر رنگ دستمال تغییر کرد یا جلای طلا از بین رفت، ممکن است روکش طلا باشد. اما اگر بعد از تمیز کردن همچنان براق و یکدست بود، خیالتان راحتتر میشود.
- تست خاصیت مغناطیسی با آهنربا: یک آهنربای قوی بردارید و آن را نزدیک قطعهی طلا ببرید. طلا فلزی غیرمغناطیسی است؛ یعنی به آهنربا نمیچسبد. اگر مشاهده کردید که طلا به آهنربا جذب شد، متأسفانه به احتمال زیاد با طلای بدل یا فلز دیگری طرف هستید. مثلا برخی زیورآلات بدلی از جنس برنج یا آلیاژهای آهندار ساخته میشوند که جذب آهنربا میشوند. البته اگر طلا دارای قفل یا اجزای فنری (در گردنبند یا دستبند) باشد، ممکن است همان قطعات فلزی کمی خاصیت مغناطیسی داشته باشند. بنابراین بهتر است آزمون آهنربا را روی قسمتهای اصلی طلا (مثلا زنجیر یا بدنهی انگشتر) انجام دهید. اگر هیچ واکنشی ندیدید، یک نشانه مثبت به نفع اصل بودن طلاست و میتوانید به مرحله بعد بروید.
- خراشیدن طلا روی سرامیک یا سنگ محک: یکی از روشهای قدیمی و جالب برای تشخیص طلای اصل در منزل استفاده از یک تکه سرامیک بدون لعاب یا سنگ محک است. اگر به سرامیک دسترسی دارید (مثلا پشت یک بشقاب سفالی بدون لعاب یا کاشی خام)، قطعه طلا را محکم روی سطح سرامیک بکشید تا اثری از خود به جا بگذارد. طلای اصل به دلیل نرمتر بودن، ردی به رنگ طلایی براق روی سرامیک باقی میگذارد؛ در حالی که فلزات بدل مانند برنج یا سایر آلیاژها ردی تیره (قهوهای یا سیاه) برجای میگذارند. این روش شبیه همان کاری است که زرگرها با سنگ محک انجام میدهند، با این تفاوت که در طلافروشیها روی سنگ مخصوص اثر طلا را با اسید نیز امتحان میکنند. توجه داشته باشید اگر قطعه شما روکش طلا داشته باشد و زیر آن فلز دیگری باشد، کشیدن شدید روی سرامیک میتواند لایه روکش را خراش دهد و رنگ فلز زیرین را آشکار کند. پس این کار را با احتیاط انجام دهید و فقط به عنوان تست استفاده کنید.
- گاز زدن طلا (تست نرمی): شاید این صحنه را دیده باشید که قهرمانان ورزشی بعد از کسب مدال طلا، هنگام عکس گرفتن مدال را با دندانهایشان گاز میگیرند! این کار فقط یک ژست نیست، بلکه پشت آن یک حقیقت علمی نهفته است. طلا فلزی نرم (بهخصوص در عیارهای بالا مانند 24 عیار) است و اگر با فشار متعارف آن را گاز بزنید، ممکن است رد دندانهای شما به صورت فرورفتگیهای ریز روی طلا باقی بماند. در مقابل، فلزات ارزانتر و سکهها معمولا بسیار سختتر هستند و دندان در آنها اثری نمیگذارد. البته توجه کنید که این روش صد درصد قطعی نیست؛ مثلا طلای ۱۸ عیار به اندازه طلای خالص نرم نیست و ممکن است اثر دندان خیلی واضح نباشد. ضمنا گاز گرفتن شدید میتواند به دندانهای شما یا به شکل ظاهری طلا آسیب برساند، پس با احتیاط و خیلی ملایم این کار را انجام دهید. اگر طلا بدلی از جنس فلزی سخت باشد، قطعا دندان شما اثری روی آن نخواهد گذاشت. این روش ساده بیشتر برای سکههای طلا یا مدالها کاربرد داشت و امروزه کمتر کسی طلا را گاز میزند، اما دانستن آن خالی از لطف نیست.
- تست اسید ملایم در خانه (سرکه): از روشهای تشخیص طلا در خانه استفاده از مواد شیمیایی در دسترس است. سرکه سفید یک اسید ملایم و بیخطر است که میتواند در تشخیص طلا کمک کند. برای این کار، یک لیوان یا کاسه کوچک را از سرکه سفید پر کنید و قطعه طلا را داخل آن بیندازید. حدود ۵ دقیقه صبر کنید. اگر طلا تقلبی باشد یا روکش داشته باشد، ممکن است رنگ آن در اثر اسید سرکه تیره یا سیاه شود و حتی سرکه کمی تغییر رنگ بدهد. اما طلای اصل در تماس با سرکه تغییر رنگ نمیدهد و سرکه را هم رنگی نمیکند. پس از اتمام آزمایش، طلا را با آب بشویید و خشک کنید. این روش برای زیورآلاتی که سنگ یا جواهر ندارند بهتر است (سرکه ممکن است به برخی سنگهای قیمتی آسیب برساند). در برخی منابع به تست با وایتکس (سفیدکننده کلردار) نیز اشاره میشود. وایتکس قویتر از سرکه عمل میکند اما به شدت خورندهی فلزات است و میتواند حتی طلای اصل را هم کدر کند یا بسوزاند. اگر یک قطره وایتکس روی طلای خالص بچکانید، معمولا واکنش خاصی نمیبینید جز اینکه بعد از مدتی ممکن است کمی رنگ طلا متمایل به قهوهای شود. اما اگر همان را روی طلای بدلی بریزید، احتمالا سریعا تغییر رنگ سیاه یا سبز ایجاد میشود. با این وجود ما تست وایتکس را توصیه نمیکنیم چون حتی طلای اصل هم در بلندمدت از مواد شیمیایی قوی آسیب میبیند. سرکه یک جایگزین ایمنتر است. همیشه پس از انجام این قبیل تستها، طلا را کاملا شسته و خشک کنید تا اثری از مواد شیمیایی روی آن نماند.
- اندازهگیری وزن و چگالی طلا: روش دیگر که کمی علمیتر است، اندازهگیری چگالی طلاست. چگالی یا جرم حجمی طلای خالص حدود 19.3 گرم بر سانتیمتر مکعب است که از اکثر فلزات رایج سنگینتر است. به زبان ساده، طلا نسبت به حجمش خیلی سنگین است. برای انجام آزمون چگالی به شکل دقیق در خانه نیاز به ترازوی گرمی دقیق و یک ظرف آب مدرج دارید، ولی به شکل ساده هم میتوانید وزن را بررسی کنید. اگر مثلا یک گردنبند بزرگ دارید ولی وقتی دست میگیرید احساس میکنید خیلی سبکتر از چیزی است که به نظر میآید، این میتواند نشانهای باشد که جنس آن طلا نیست (شاید پلاستیک آبکاریشده یا آلومینیوم باشد). در روش دقیق آزمایشگاهی، ابتدا شیء مورد نظر را وزن میکنند. سپس حجم آن را با فرو بردن در آب (و اندازهگیری جابهجایی آب) محاسبه میکنند و وزن تقسیم بر حجم را به دست میآورند. اگر عدد بهدستآمده نزدیک به 19 (گرم/سیسی) باشد طلاست؛ اگر خیلی کمتر بود، جنس فلز چیز دیگریست. البته این روش برای قطعات کوچک جواهرات دقت کافی ندارد و بیشتر برای شمشهای طلا یا سکههای طلا قابل استفاده است. با این حال، داشتن یک ترازوی کوچک جیبی میتواند کمک کند مطمئن شوید وزن قطعه با چیزی که باید باشد همخوانی دارد (مثلا انگشتر توپر ۱۸ عیار به وزن مثلا 5 گرم، نباید احساس یک انگشتر بدلی 2 گرمی را بدهد).
- تست صدا (تشخیص از روی صدای طلا): این روش کمتر شناختهشده ولی جالب است. اگر دو قطعه فلز را به هم بزنید صدای خاصی ایجاد میکند. طلا هنگام برخورد با یک قطعه فلزی صدایی زنگدار و ظریف تولید میکند که طول آن صدا شاید حدود ۱-۲ ثانیه باشد. اما در فلزات قلابی صدا ممکن است کوتاهتر یا بمتر باشد. به عنوان آزمایش، اگر یک سکه طلای اصل داشته باشید و به آرامی آن را به سکهی مشکوک بزنید، صدای حاصل در صورت اصل بودن هر دو، شبیه زنگ کوچک خواهد بود. اما اگر سکه مشکوک بدل باشد ممکن است صدا خشکتر و زودقطعشونده باشد. البته تشخیص صدا نیاز به گوش تجربهداری دارد و پیشنهاد میکنیم اگر روشهای دیگر در دسترس است حتما به آنها نیز استناد کنید. این روش بیشتر مکمل سایر تستهاست تا اینکه به تنهایی معیار تصمیمگیری باشد.
- استفاده از سنگ محک و تیزآب توسط طلافروش: اگر با انجام تستهای بالا هنوز شک دارید یا نمیخواهید به طلای خود آسیبی بزنید، بهترین کار مراجعه به یک طلافروشی معتبر و درخواست امتحان با سنگ محک و اسید نیتریک (تیزآب) است. این همان روشی است که خود زرگرها برای اطمینان از عیار و اصل بودن طلا استفاده میکنند. زرگر یک سنگ سیاه مخصوص (سنگ محک) دارد که طلا را روی آن میکشد تا ردی از طلا روی سنگ باقی بماند. سپس با اسید نیتریک با غلظتهای مختلف (متناسب با عیارهای گوناگون) روی این رد طلا تست انجام میدهد. اگر طلا اصل و با عیار مورد نظر باشد، اسید اثر خاصی (مثلا تغییر رنگ شدید) روی رد طلا نمیگذارد؛ اما اگر بدل باشد یا عیار پایینتری داشته باشد، واکنش شیمیایی بین اسید و فلز باعث تغییر رنگ، ایجاد حباب یا حل شدن رد طلا میشود. استفاده از تیزآب چون خطرناک و خورنده است فقط باید توسط افراد ماهر انجام شود. اما دقت این روش بسیار بالا است و در صورت امکان، با صرف هزینهای جزئی میتوانید از یک طلافروش بخواهید عیار قطعه را برایتان محک بزند. بسیاری از طلافروشیها این کار را انجام میدهند، مخصوصاً اگر مشتری آنها باشید.
- دستگاههای الکترونیکی و پیشرفته تشخیص طلا: روشهای مدرنتری هم برای اطمینان از اصل بودن طلا وجود دارد که بیشتر در مراکز تخصصی یا کارخانجات استفاده میشود. یکی از این ابزارها دستگاه طیفسنج فلزات (XRF) است که با اشعه ایکس میتواند ترکیب فلز را بدون آسیب رساندن به آن تشخیص دهد. این دستگاه در آزمایشگاههای تخصصی و برخی طلافروشیهای بزرگ یافت میشود و درصد طلا و سایر فلزات موجود در آلیاژ را نشان میدهد. روش دیگر دستگاههای الکترونیکی تست عیار طلا هستند که با اندازهگیری مقاومت الکتریکی یا خواص رسانایی فلز، تخمین میزنند که عیار آن چقدر است. این دستگاهها کوچک و قابل حملاند و برخی طلافروشان برای سرعت کار از آنها استفاده میکنند. دقت این دستگاههای پرتابل به اندازه سنگ محک و آزمایش شیمیایی نیست، اما برای تشخیص سریع بدلیجات از طلا مناسباند. اگر قصد خرید مقدار زیادی طلا یا شمش طلا را دارید، میتوانید به محلهایی مراجعه کنید که خدمات تست XRF ارائه میدهند. برای زیورآلات کوچک روزمره، همان روشهای خانگی یا تست سنگ محک کفایت میکند و معمولا نیازی به این دستگاههای گرانقیمت نخواهید داشت.
آیا میخواهید همواره از ترفندهای کاربردی و آموزشهای جذاب در زمینههای مختلف باخبر باشید؟
پس حتما صفحه اینستاگرام تالاربورس را دنبال کنید. در آنجا نکات کوتاه آموزشی، معرفی دورهها و محتوای الهامبخش زیادی منتشر میکنیم که میتواند برای شما مفید باشد. با ما در اینستاگرام همراه باشید.
نکات مهم هنگام خرید طلا از طلافروشیهای معتبر
علاوه بر روشهای تست طلای اصل که در بالا گفته شد، بهترین راه این است که از همان ابتدا طلا را از یک فروشنده معتبر و مطمئن تهیه کنید. فروشندگان معتبر به اعتبار خود اهمیت میدهند و طلای تقلبی به شما نخواهند فروخت، چون میدانند اعتبارشان زیر سوال میرود و دچار مشکلات قانونی میشوند. به نکات زیر هنگام خرید حضوری طلا از مغازه توجه کنید تا احتمال تقلب به حداقل برسد:
- خرید از طلافروشیهای دارای مجوز: حتما از فروشگاههایی خرید کنید که جواز کسب طلا و جواهر دارند و عضو اتحادیه طلافروشان هستند. معمولا پروانه کسب یا نماد اتحادیه روی دیوار نصب است. مغازههای قدیمی و شناختهشده شهر شما گزینههای بهتری نسبت به فروشگاههای ناشناس هستند.
- دریافت فاکتور رسمی و مهر شده: فاکتور خرید طلا سند مهمی است که مشخصات قطعه (وزن، عیار، اجرت ساخت و ...) و مشخصات فروشنده در آن ذکر شده است. همیشه از فروشنده بخواهید فاکتور مهرشده به شما بدهد. در فاکتور باید عیار طلا (مثلا ۱۸ عیار)، وزن خالص و قیمت روز مشخص باشد. وجود فاکتور به شما این اطمینان را میدهد که در صورت مشکل میتوانید پیگیری کنید. ضمن اینکه در بازار طلای ایران، طلایی که فاکتور نداشته باشد هنگام فروش مجدد با مشکل مواجه میشود و خریداران عمده زیر بار نمیروند.
- تطابق مشخصات طلا با ادعای فروشنده: یک لحظه طلا را از دست فروشنده بگیرید و خودتان به دقت بررسی کنید. آیا عدد عیار حک شده با چیزی که فروشنده میگوید یکی است؟ وزن طلا روی ترازوی مغازه چند گرم است و آیا با فاکتور همخوانی دارد؟ طلای ۱۸ عیار نباید بیش از حد زرد و پررنگ یا خیلی سبک به نظر برسد. اگر گردنبند ظریف است و فروشنده ادعا میکند ۱۰ گرم وزن دارد ولی شما حس میکنید سبکتر است، حتما دوباره وزن کنید. به جزئیات ظاهری هم دقت کنید؛ مثلا قفلها و اتصالات باید محکم و از همان جنس طلا باشند، نه فلز دیگر.
- اجتناب از معاملههای بیش از حد خوب: اگر یک قطعه طلا به طرز غیرعادی ارزان بود یا فروشنده برای تخفیف عجله داشت، حتما دقت بیشتری به خرج دهید. افراد متقلب ممکن است طلای عیار پایین یا روکشدار را به جای طلای ۱۸ عیار بفروشند و با قیمت پایینتر وسوسهتان کنند. به قول معروف "هیچ ارزانی بیعلت نیست". قیمت روز طلا مشخص است؛ در بهترین حالت میتوانید با کمی چانهزنی تخفیف ناچیزی روی اجرت ساخت بگیرید اما اختلاف قیمت فاحش معنیدار نیست.
- اعتماد اما با راستیآزمایی: طلافروشیهای معتبر معمولا خودشان طلای خریداریشده را ضمانت میکنند. با این حال، شما میتوانید همان لحظه در حضور فروشنده یکی دو تست ساده انجام دهید. مثلا یک آهنربای کوچک در جیب داشته باشید و روی طلا امتحان کنید. یا از فروشنده بخواهید خودش روی سنگ محک عیار را نشان دهد. بسیاری از فروشندگان خوشنام از این درخواست ناراحت نمیشوند و برای اطمینان خاطر مشتری این کار را میکنند.
نکات خرید طلای آنلاین و اطمینان از اصل بودن آن
خرید طلا بهصورت آنلاین (از سایتها یا صفحات اینستاگرام فروش طلا و جواهر) در سالهای اخیر رواج زیادی پیدا کرده است. این روش مزیتهایی مثل صرفهجویی در وقت و دسترسی به طرحهای متنوع را دارد، اما چگونه میتوان در خرید اینترنتی از اصل بودن طلا مطمئن شد؟ در خرید آنلاین، شما تا قبل از پرداخت پول نمیتوانید طلا را از نزدیک ببینید یا لمس کنید، بنابراین اعتماد کردن سختتر است. با رعایت توصیههای زیر میتوانید ریسک خرید اینترنتی طلا را کاهش دهید:
- خرید از فروشگاههای آنلاین معتبر: حتما از سایتهایی خرید کنید که دارای نماد اعتماد الکترونیکی (اینماد) هستند و اطلاعات تماس و آدرس مشخصی دارند. سایتهای معتبر معمولا متعلق به گالریهای شناختهشده یا شرکتهای ثبتشده هستند. اگر از صفحه اینستاگرام خرید میکنید، سابقه آن صفحه، تعداد دنبالکنندگان واقعی، و نظرات خریداران قبلی را بررسی کنید. صفحاتی که آدرس مغازه یا شماره تلفن ثابت ندارند پرریسک هستند.
- مطالعه شرایط خرید و بازگشت کالا: یک فروشنده آنلاین قابل اعتماد معمولا شرایط بازگشت کالا در صورت نارضایتی یا مشکل را بهروشنی بیان میکند. قبل از خرید ببینید آیا امکانی برای مرجوع کردن یا تعویض وجود دارد؟ آیا ضمانت اصالت کالا ذکر شده است؟ مثلا برخی فروشگاههای اینترنتی طلا ذکر میکنند که همراه محصول شناسنامه یا برگهی تأییدیهی عیار ارسال میکنند.
- دریافت فاکتور و رسید معتبر: درست مثل خرید حضوری، در خرید آنلاین هم باید همراه بستهی شما یک فاکتور رسمی مهرشده یا رسید معتبر باشد که مشخصات طلا و فروشنده روی آن قید شده است. اگر فروشنده از دادن فاکتور امتناع کرد یا فقط یک رسید دستی بدون مهر فرستاد، حتما پیگیری کنید. داشتن فاکتور برای فروش مجدد طلا نیز ضروری است.
- بررسی بستهبندی و پلمب محصول: اغلب سکهها یا شمشهای طلا با پلمب و هولوگرام مخصوص عرضه میشوند. زیورآلات ممکن است داخل جعبه برند مربوطه باشند. وقتی بسته به دستتان رسید، قبل از باز کردن از زوایای مختلف از بستهبندی عکس و فیلم بگیرید تا اگر مشکلی بود مدرک داشته باشید. پس از باز کردن بسته، طلا را چک کنید که همان چیزی باشد که سفارش دادهاید و آثار دستکاری یا تعویض در آن نباشد.
- تست و ارزیابی بلافاصله پس از دریافت: پس از تحویل گرفتن طلا، بلافاصله آن را تست کنید. میتوانید از یکی دو روش خانگی که گفته شد (مثلا آهنربا، چک کردن کد عیار، وزن کردن) استفاده کنید. در صورت مشاهده مورد مشکوک، سریعا با فروشنده تماس بگیرید و موضوع را گزارش کنید. اگر امکانش را دارید، در همان یکی دو روز اول سری به یک طلافروشی بزنید و از آنها بخواهید عیار قطعه را بررسی کنند. بسیاری از طلافروشان با دریافت هزینهای کم این کار را انجام میدهند. این اطمینانسازی اولیه باعث میشود اگر خداینکرده جنس تقلبی بود، بتوانید سریعتر اقدام کنید.
- مواظب معاملات شخصی در فضای آنلاین باشید: گاهی افراد عادی در سایتهای آگهی یا شبکههای اجتماعی مدعی فروش طلای دستدوم یا سکه به قیمت مناسب میشوند. در این موارد نهایت احتیاط را داشته باشید. هرگز مبلغ زیادی را بدون دیدن کالا و اطمینان از اصالت، برای شخص ناشناس واریز نکنید. حتیالامکان معامله را به صورت حضوری انجام دهید تا فرصت تست کردن طلا را داشته باشید یا از روشهای امن پرداخت استفاده کنید که تا تأیید شما پول را به فروشنده ندهد.
در مجموع، خرید آنلاین طلا زمانی میتواند مطمئن و راحت باشد که از فروشندههای معتبر با سازوکار شفاف انجام شود. وگرنه بهتر است خریدهای خیلی گرانقیمت را حضوری و با اطمینان کامل انجام دهید. اگر قصد دارید برای سرمایهگذاری، به جای طلای فیزیکی از روشهای آنلاین و بورسی استفاده کنید، گزینههایی مثل صندوقهای طلا در بورس وجود دارند که توسط سازمان بورس نظارت میشوند و ریسک تقلب فیزیکی در آنها نیست. برای این نوع سرمایهگذاری نیاز به کد معاملاتی بورس دارید که میتوانید به سادگی به صورت رایگان دریافت کنید.
نتیجهگیری
طلا به عنوان یک دارایی ارزشمند همواره وسوسهبرانگیز بوده و سودجویان را به تقلب وامیدارد. اما خوشبختانه با دانستن چند روش ساده تشخیص طلای اصل از تقلبی میتوان جلوی بخش زیادی از این تقلبها را گرفت. در این مقاله دیدیم که از نگاه کردن به کد عیار گرفته تا تستهای خانگی مانند آهنربا و سرکه میتوانند به ما سرنخهایی از اصل بودن یا نبودن طلا بدهند. همچنین تأکید کردیم که خرید از مراکز معتبر و گرفتن فاکتور اولین گام برای پیشگیری از گرفتار شدن در دام طلای تقلبی است. اگر کمی دقت و حوصله به خرج دهید و توصیههای مطرحشده را به کار ببندید، میتوانید با خیالی آسوده طلای مورد نظر خود را بخرید و از زیبایی و ارزش آن لذت ببرید.
در پایان به یاد داشته باشید که ترکیب دانش و تجربه بهترین راه مقابله با کلاهبرداری در بازار طلاست. هر بار که طلا میخرید یا میفروشید، این نکات را مرور کنید. بعد از چند بار، خودتان هم به چشم و گوش کاملا تیزبین تبدیل میشوید و میتوانید طلای اصل را از بدل تشخیص دهید. سرمایهگذاری و خرید طلا اگر با آگاهی همراه باشد یکی از مطمئنترین روشها برای حفظ ارزش دارایی است. امیدواریم با خواندن این راهنما، اعتمادبهنفس بیشتری برای خرید طلا پیدا کرده باشید و تجربیات خرید موفقی در انتظار شما باشد.
اگر دوست دارید درباره موضوعات کاربردی اینچنینی بیشتر یاد بگیرید و مهارتهای جدید کسب کنید، حتماً به صفحه دورههای آموزشی تالاربورس سر بزنید. در این صفحه مجموعهای از دورههای متنوع آموزشی (از مالی و سرمایهگذاری تا مهارتهای فردی) ارائه شده که میتواند به رشد دانش شما کمک کند.
سوالات پرتکرار (FAQ)
خیر، طلا فلزی غیرمغناطیسی است و آهنربا را جذب نمیکند. اگر تکه طلایی را به یک آهنربای قوی نزدیک کردید و مشاهده کردید که به آهنربا میچسبد یا تکان میخورد، احتمالا در ترکیب آن از فلزات دیگری (مثل آهن یا نیکل) استفاده شده و قطعه مورد نظر طلای خالص نیست. البته قسمتهای فنری کوچک (مثلا داخل قفلها) ممکن است خاصیت مغناطیسی جزئی داشته باشند، اما بدنه اصلی طلا نباید جذب آهنربا شود.
طلای خالص و عیار بالا تغییر رنگ نمیدهد. به همین دلیل است که طلا به عنوان فلزی که زنگ نمیزند معروف بوده است. طلای ۲۴ عیار هرگز سیاه یا کدر نمیشود. طلای ۱۸ عیار نیز در شرایط عادی رنگ ثابتی دارد. تنها در صورتی ممکن است طلای شما کمی تغییر رنگ نشان دهد که یا عیار آن خیلی پایین باشد (مثلا زیورآلات ۱۰ یا ۱۴ عیار ممکن است به مرور کمی تیرهتر شوند چون درصد فلزات دیگر در آنها بالاست) یا اینکه اصلا قطعهی مورد نظر طلا نباشد بلکه روکش طلای نازکی داشته باشد که بر اثر تماس با هوا و رطوبت لایه روکش از بین رفته و فلز پایه (که معمولا مس یا نیکل است) خودش را نشان داده و سیاه یا سبز شده است. پس اگر زیورآلات شما پس از مدتی استفاده سیاه شدند، احتمالا بدلیجات هستند یا نیاز به آبکاری مجدد طلا دارند.
این کار ریشه در سنت و تاریخ المپیک دارد. گاز گرفتن مدال طلا یک جور تست قدیمی برای اطمینان از طلا بودن مدال بوده است. همانطور که گفتیم طلا فلزی نرم است و با دندان خراش برمیدارد، بنابراین اگر مدالی واقعا از طلای خالص ساخته شده باشد با گاز گرفتن ممکن است کمی جای دندان بیفتد. البته امروزه مدالهای المپیک ترکیبی از طلا و نقره هستند (مدال طلا در واقع روکش طلا روی نقره است) و ورزشکاران بیشتر به شوخی یا ژست عکاسی این کار را میکنند. در هر صورت این حرکت تبدیل به یک ژست نمادین شده که نشاندهنده پیروزی و ارزشمند بودن مدال است.
این شمارهها در واقع نشاندهنده عیار یا خلوص طلا هستند. کارخانههای سازنده طلا موظفاند عیار قطعه را روی آن حک کنند تا خریدار بداند چه عیاری را میخرد. مثلا عدد "750" یعنی طلای ۱۸ عیار (۷۵٪ طلا)، عدد "916" یعنی ۲۲ عیار، "585" یعنی ۱۴ عیار و "375" یعنی ۹ عیار. همچنین ممکن است کنار این اعداد حروفی مثل "K" (مخفف Karat) یا علامت کارخانه سازنده هم دیده شود. اگر روی قطعهای عددی غیرمتعارف (که جزء اعداد استاندارد عیار طلا نیست) حک شده یا اصلا هیچ حکاکیای وجود ندارد، باید با احتیاط برخورد کنید؛ چون زیورآلات بدل معمولا چنین کدی ندارند. البته در برخی طلاهای خیلی کوچک یا ظریف، ممکن است کد به دلیل اندازه ریز قطعه حک نشود یا خوب قابل خواندن نباشد. در این مواقع از فروشنده درباره عیار سوال کنید و در صورت تردید از روشهای دیگر تشخیص استفاده نمایید.
طلای سفید از نظر ظاهر شباهت زیادی به نقره یا پلاتین دارد، اما چند راه برای تشخیص آن وجود دارد. اول از همه عدد حکشده را بررسی کنید: روی طلای سفید هم باید عدد عیار (مثلا 750 برای طلای ۱۸ عیار سفید) حک شده باشد، در حالی که روی نقره معمولا عدد "925" (نقره استرلینگ ۹۲.۵٪) یا عباراتی مثل "Silver" حک میشود. راه دوم استفاده از آمونیاک است؛ طلای سفید در تماس با آمونیاک تغییر رنگ نمیدهد ولی نقره سریعاً در تماس با آمونیاک تیره میشود. البته آمونیاک ماده شیمیایی قوی است و باید با احتیاط استفاده شود. راه سادهتر این است که یک پارچه نرم را به کمی جوششیرین و آب آغشته کنید و روی فلز بکشید، اگر سیاه شد احتمالا آن فلز نقره است (چون سولفید نقره روی پارچه سیاه باقی میگذارد) اما طلای سفید معمولا چنین اثری ندارد. در نهایت اگر باز هم شک داشتید، میتوانید از یک طلافروش بخواهید قطعه را برایتان تست کند یا با دستگاه XRF ترکیب فلز را تعیین نماید.
سکههای طلای بهار آزادی و دیگر سکههای رسمی معمولا توسط ضرابخانه ضرب میشوند و عیار آنها ۲۱.۶ (معادل ۹۰ درصد طلا) است. برای اطمینان از اصل بودن سکه طلا، به چند نکته باید توجه کرد: وزن و ابعاد سکه مهمترین معیار هستند. مثلا سکه تمام بهار آزادی باید حدود 8.13 گرم وزن داشته باشد. اگر امکان دارید، سکه را وزن کنید؛ حتی اختلافهای چند دهم گرم میتواند نشاندهنده تقلبی بودن باشد. قطر و ضخامت سکه نیز استاندارد مشخصی دارد (که برای تمام بهار آزادی قطر ~22 میلیمتر است). سکه اصل صدای زنگداری هم دارد؛ اگر دو سکه اصل را به آرامی به هم بزنید صدای نسبتاً زیر و طولانی میدهند، ولی سکه بدل صدای کوتاه یا تیزی ایجاد میکند. همچنین به جزئیات طرح و کیفیت ضرب دقت کنید؛ سکههای تقلبی ممکن است کمی تار و بیکیفیت باشند یا جنسشان به خاطر عیار کمتر، رنگ متفاوتی داشته باشد. بهترین راه خرید سکه اصل، تهیه آن از صرافیها، بانکها یا فروشندگان مجاز است که به همراه سکه، کارت سکه یا فاکتور رسمی میدهند. داشتن فاکتور برای سکه هم مهم است تا در صورت مشکل بتوانید پیگیری کنید.