۱۳۹۹-۰۵-۰۶

6 نظر

قیمت دلار و تنوع نرخ ارز در ایران

در سال‌های اخیر ممکن است با عبارات متفاوتی در بازار ارز رو‌به‌رو شده باشید، اما ندانید که منظور از هر یک از این عبارات چیست و چه کاربردی دارند. در این مقاله قصد داریم در رابطه با انواع دلار صحبت کنیم و با تفاوت‌های آن‌ها آشنا شویم. اما قبل از این‌که سراغ انواع دلار برویم، سعی داریم که توضیح کوتاهی در رابطه با این ارز رایج بدهیم.

همان‌طور که واحد پول کشور ما ریال است، واحد پول رایج بیش از ۲۰ کشور دنیا نیز دلار است، اما این دلارها ارزش‌های متفاوتی دارند و با ارزش‌ترین آن، دلار آمریکا است.

هنگامی که جنگ جهانی دوم به‌وقوع پیوست، آمریکا به دارنده بیشترین ذخایر طلای جهان تبدیل شد. یکی از دلایل این اتفاق فروش سلاح توسط آمریکا به متفقین بود، که در قبال فروش سلاح، از آن‌ها طلا دریافت می‌کرد.

بعد از جنگ جهانی دوم ، میزان ذخایر طلای آمریکا به بالاترین حد خود رسید، همین امر سبب شد که دلار آمریکا که پشتوانه طلا بسیاری داشت، به‌عنوان ارز رسمی دنیا شناخته شود. از دلایلی که باعث شده دلار تاکنون قدرت خود را حفظ کند، می‌توان به رونق و توسعه اقتصادی این کشور اشاره کرد، که  قوی‌ترین اقتصاد موجود در دنیا است.

منظور از دلار آبی و سفید چیست؟

ممکن است هنگام خرید دلار با عباراتی چون دلار سفید و دلار آبی آشنا شده باشید اما تفاوت آن‌ها را ندانید. دلار سفید، در واقع همان دلاری است که از سال‌ها پیش به‌عنوان واحد پول ایالات متحده آمریکا مورد استفاده قرار گرفته است. دلار آبی، دلارهای به نسبت جدید منتشر شده توسط آمریکا است، در سال ۲۰۱۳ قالب اسکناس‌های ۱۰۰ دلاری و رنگ آن تغییر کرد.

اسکناس‌های ۱۰۰ دلاری قدیمی قابلیت جعل داشتند، بنابراین دولت آمریکا سعی کرد که با اضافه کردن یک نوار امنیتی آبی‌‌رنگ سه بعدی و نوشته‌های ریزی که در آن وجود دارد، از جعل ۱۰۰ دلاری جلوگیری کند. در واقع دلار آبی به‌منظور ایمن‌سازی واحد پول و اعتماد بیشتر دارندگان آن در سال ۲۰۱۳ منتشر شد.

مقایسه 100 دلاری جدید و قدیم

مقایسه صد دلاری جدید و قدیم

منتشر شدن دلار جدید، به معنی نامعتبر بودن دلار قدیم یا همان دلار سفید رنگ نیست و ارزش هر کدام از این نوع اسکناس‌ها با هم برابر است و هر‌کدام از نظر ارزش برتری نسبت به دیگری ندارند. استفاده از دلار سفید قانونی است و بانک‌های سراسر دنیا نیز از آن استفاده می‌کنند. اما در کشورهای جهان سومی، دلالان ممکن است دلار آبی را به قیمتی بیشتر از دلار سفید به شما بفروشند و دلیل آن را هم بر معتبرتر و ایمن‌تر بودن این دلار ربط بدهند، در حالی ارزش هر دوی این دلارها یکسان است.

از دلارهای رنگی بگذریم و به نرخ ارزهای متفاوتی که در بازارمان وجود دارد بپردازیم. اعمال تحریم‌های ناعادلانه توسط آمریکا علیه دولت ما یکی از دلایلی است که باعث شده تا نرخ دلار افزایش شدیدی پیدا کند، تلاش دولت نیز برای کنترل قیمت دلار سبب شده که دلار در داخل کشور چند نرخی شود.

احتمالا تاکنون عباراتی نظیر نرخ  ارز نیمایی، نرخ  ارز سنا، دلار فردایی و... شنیده باشید. در این مقاله قصد داریم که به توضیح این موارد و برخی از عباراتی که در بازار آزاد می‌شنویم، بپردازیم.

دلار سنا

منظور از دلار سنایی، نرخ ارزی است که توسط سامانه سنا (سامانه نظارت ارز) اعلام می‌شود. این سامانه تحت نظر بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران طراحی شده است. در این سامانه نرخ‌های ثبت شده، بر‌اساس میانگین وزنی نرخ خرید و فروش دلار و سایر ارز‌ها و معاملات آن‌ها در صرافی‌های معتبر کشور محاسبه می‌شود. این نرخ‌ها توسط صرافی‌های مجاز و معتبر در سایت ثبت می‌شود. در این سایت می‌توانید تمامی نوسانات ارزی را در طول یک ماه مشاهده کنید.

ارز نیمایی

ارز نیمایی که نام آن از عبارت، نظام یکپارچه معاملات ارزی گرفته شده است، از اردیبهشت سال ۱۳۹۷ توسط بانک مرکزی به بازار معرفی شد. افراد عادی جامعه نمی‌توانند از این ارز استفاده کنند و این ارز تنها در اختیار تجار و بازرگانان قرار می‌گیرد. به‌منظور تسهیل فرایند تامین ارز و ایجاد یک محیط ایمن برای خرید و فروش ارز توسط بازرگانان، سامانه نیما راه‌اندازی شده است. این سامانه در واقع بستری آنلاین برای خرید و فروش ارز ایجاد کرده و نقش موثری در کنترل نرخ ارز ایفا می‌کند.

تفاوت نرخ ارز سنا و نیما

با بررسی نرخ ارز در سامانه سنا و نیما می‌توان گفت که نرخ ارز در سامانه نیما معمولا پایین‌تر از نرخ ارز در سامانه سنا است. چون در سامانه نیما عرضه ارز حجیم‌تر و زمان عملکردی آن طولانی‌تر است؛ یعنی امکان دارد امروز خریدی از یک پتروشیمی انجام شود اما پول آن ۱۰ روز دیگر به حساب صراف بیاید.

باتوجه به گزارش ایرنا می‌توان گفت، نیما یک بازار ارز کاملا خارجی است و حواله‌هایی که در نیما عرضه می‌شود، در حقیقت همان پولی است که صادرکنندگان و حتی دولت در خارج از کشور دارند و آن را به صراف می‌فروشند تا در اختیار واردکنندگان برای تهیه کالاها قرار گیرد. اما بازار داخلی ارز از طریق سنا کنترل می‌شود. در واقع سنا خرید و فروش ارز در صرافی‌های مجاز سراسر کشور را پوشش می‌دهد.

ارز دولتی (مبادله‌ای)

ارز دولتی که به آن ارز مبادله‌ای نیز می‌گویند، توسط خود دولت در مرکز مبادلات ارزی توزیع می‌شود. همه افراد قادر به دریافت این نوع ارز نیستند و تنها به چند ردیف کالای مشخص تعلق می‌گیرد. قیمت این ارز بسیار کمتر از نرخ ارز آزاد است. 

بانک مرکزی و تعیین نرخ ارز

بانک مرکزی و تعیین نرخ ارز

ارز آزاد

به قیمتی که دلار، در بازار آزاد به‌طور روزانه معامله می‌شود، نرخ ارز آزاد می‌گویند. این نرخ براساس عرضه و تقاضا و با توجه به شرایط سیاسی و اقتصادی کشور‌ها و بانک ملی تعیین می‌شود.

دلار حواله‌ای

به دلاری که در قالب حواله برای متقاضیان از طریق صرافی‌ها فرستاده می‌شود دلار حواله‌ای می‌گویند. برخی از صرافی‌ها دارای حساب‌های ارزی در خارج از کشور هستند و می‌توانند برای متقاضیان دلار حواله کنند. قیمت این دلار اندکی کمتر از دلار آزاد است، چون از این طریق اسکناس جابجا نمی‌شود.

دلار فردایی

این نوع دلار در بازار رسمی معامله نمی‌شود. ممکن است فردی به دلار احتیاج داشته باشد و حدس بزند که قیمت دلار فردا بالاتر از امروز است، بنابراین برای این‌که فردا مجبور نشود پول بیشتری بپردازد، امروز برای خرید دلار اقدام می‌کند. مبلغ امروز پرداخته می‌شود، اما دلار روز بعد به خریدار تحویل داده می‌شود.

دلار تهران

به دلاری که در کوچه بازارهای تهران معامله می‌شود، اصطلاحا دلار تهران می‌گویند. خود این دلار تهران هم با توجه به مکان‌هایی که در آن فروخته می‌شود نام‌های متفاوتی به خود می‌گیرد و همچنین ممکن است نرخ ارز در هر یک از این منطقه‌ها با دیگر مناطق متفاوت باشد. عواملی مانند شایعات، اخبار نامعتبر و... به‌راحتی بر قیمت دلار در این مناطق تاثیر می‌گذارد. احتمال فروش دلار تقلبی نیز در این مناطق وجود دارد. در ادامه تعدادی از این مناطق را معرفی می‌کنیم.

دلار سبزه میدان

دلار سبزه میدان که به اختصار به آن دلار سبزه هم گفته می‌شود. نام این دلار، از میدانی که در آن مبادلات دلاری انجام می‌شود و محل حضور دلالان دلار است، گرفته شده. سبزه میدان، نام میدانی در نزدیکی بازار تهران است.

دلار افشار

دلاری که در این منطقه فروخته می‌شود، به دلار افشار معروف است و نام خود را از پاساژی فروشندگان در آن‌جا مستقر هستند می‌گیرد. این پاساژ بالاتر از خیابان فردوسی قرار دارد.

دلار چهار‌راه استانبول

چهار راه استانبول از دیگر مکان‌های معروف است که در آن‌جا نیز ارزهای مختلف توسط دلالان خرید و فروش می‌شود.

با توجه به تحریم‌های وضع شده بر کشور ما، امکان مبادلات ارزی از طریق بانک‌های خارجی به داخل کشور وجود ندارد. برای حل این مشکل برخی از کشورهای اطراف  همانند یک واسط عمل کرده و موجب نقل و انتقال دلار به داخل کشور می‌شوند. بنابراین تغییرات نرخ دلار در این کشورها هم به نوعی بر قیمت دلار در داخل کشور نیز تاثیر می‌گذارد. در ادامه به معرفی دو محل که تغییرات قیمت دلار بر تعیین نرخ دلار در ایران نیز موثر است، می‌پردازیم.

دلار هرات و سلیمانیه

با توجه به این‌که از هرات و سلیمانیه به‌عنوان یک کانال جهت مبادلات ارز استفاده می‌شود و با توجه به فعالیت قاچاقچیانی که هم در کشورهای همسایه و هم در ایران وجود دارد. تغییرات نرخ ارز در برخی از کشورهای همسایه مثل افغانستان  و عراق، بر تعیین قیمت در بازار ارز آزاد داخل کشور تاثیر می‌گذارد. به‌خاطر همین موضوع افرادی که در داخل کشور ارز مبادله می‌کنند به نرخ ارز در این دو کشور همسایه نیز توجه دارند. هرات از شهرهای افغانستان و سلیمانیه از شهرهای عراق است. و معمولا قیمت دلار در سلیمانیه عراق بالاتر از نرخ آن در هرات افغانستان است.

نظرات ارزشمند شما

لطفا اگر این مقاله برایتان مفید بود، سوال و یا نظری درباره آن داشتید، در انتهای همین صفحه نظر خود را ثبت بفرمایید.


درباره نویسنده مقاله :

سلام ، فائزه حیدری هستم


ممکن است این مقالات را هم بپسندید

  • محمد طلاوری گفت:

    ممنون از مقاله خوب و مفیدتون
    خواهشمند است تصحیح بفرمایید ، هرات یکی از شهرهای مهم افغانستان و کابل پایتخت

  • {"email":"Email address invalid","url":"Website address invalid","required":"Required field missing"}

    دوره‌های حرفه‌ای آموزش سرمایه‌گذاری در بورس را آغاز کنید...

    >