2020-05-18

2 نظر

آشنایی با تحلیل تکنیکال- فیبوناچی (بخش نهم)

نویسنده: پویا بهایی‌پور در می 18, 2020

هر متخصصی برای کار خود نیاز به ابزار مخصوص دارد. یک پزشک برای تشخیص بهتر نیاز به ابزار پزشکی دارد و یک مکانیک برای تعمیر موتور خودرو نیاز به آچار مخصوص. ما نیز به‌عنوان یک تحلیل‌گر برای این‌که بتوانیم بهتر تحلیل کنیم، به ابزارهای مخصوص تحلیلی نیاز داریم. یکی از این ابزارها، فیبوناچی است. 

فیبوناچی درواقع یک ابزار تحلیلی بسیار پرکاربرد در تحلیل و معامله‌گری محسوب می‌شود که استفاده صحیح از آن بسیار مهم است. ما می‌خواهیم در این قسمت از آموزش تحلیل تکنیکال، نحوه استفاده صحیح از این ابزار را یاد بگیریم.

تاریخچه فیبوناچی

لئوناردو فیبوناچی در سال ۱۱۷۵ میلادی متولد شد وی یکی از نخستین ریاضیدان بزرگ اروپا در قرن سیزدهم میلادی بود. همچنین اولین کسی بود که موضوع «ترتیب اعداد» را مطرح کرد، که بسیار نیز مورد توجه قرار گرفت. یکی از نظریه‌های معروف او سری معروف فیبوناچی است که طبق آن، این سری اعداد در کل نظام هستی مثل طبیعت و اعضای بدن انسان و... به وفور تکرار می‌شوند و این نمایان‌گر اعتبار سری اعداد فیبوناچی و نسبت‌های آن در عالم هستی است.

ترتیب اعدادی که فیبوناچی سال‌ها قبل بر آن‌ها تاکید کرد، بعدها در بازار‌های مالی و بورس نیز به‌کار برده شد، به‌طوری که نتایج جالبی را رقم زد. از این‌رو استفاده از سری اعداد فیبوناچی در تحلیل، به یکی از ابزارهای مهم و پرکاربرد تحلیل‌گران تبدیل شد.

اما معمولا در آموزش‌ها به تحلیل‌گران، کاربرد درست این ابزار را یاد نمی‌دهند. لذا اکثر دانشجویان و تحلیل‌گران هنوز استفاده درست از این ابزار را به‌درستی یاد نگرفته‌اند. ما در اینجا سعی می‌کنیم که این موضوع را برای شما بازگو کنیم.

در این مقاله کاری به تاثیر فیبوناچی در جهان طبیعت نداریم. اما اگر به این مبحث علاقه‌مند هستید، مقاله "عجایب فیبوناچی" را مطالعه کنید.

سری اعداد فیبوناچی

در ابتدا لازم است که با سری مشهور فیبوناچی آشنا شویم و بدانیم که این اعداد کدام هستند. سری اعداد فیبوناچی، از رشته‌ای از اعداد تشکیل شده که در آن هر جمله از مجموع دو عدد ماقبل خود به‌دست می‌آید. به‌عبارتی دیگر در این تصاعد، هر عدد با حاصل جمع دو عدد قبلی برابر است.

۱، ۱، ۲ ، ۳ ، ۵ ، ۸ ، ۱۳ ، ۲۱ ، ۳۴ ، ۵۵ ، ۸۹ ، ۱۴۴ ، ۲۳۳ و...

نسبت طلایی فیبوناچی

"عدد فی" یا "نسبت طلایی" از دنباله سری اعداد فیبوناچی مشتق شده است. این نسبت از تقسیم هر جمله از سری اعداد فیبوناچی نسبت به جمله قبل آن به‌دست می‌آید که همه آن‌ها به عدد ۱.۶۱۸ می‌رسد (غیر از چند جمله اول).

برای این‌که این مسئله روشن شود با مثال عددی پیش می‌رویم:

در سری اعداد فیبوناچی گفتیم که هر عدد از مجموع دو عدد قبل خود به‌دست می‌آید یعنی: ۱+۲=۳ و ۲+۳=۵ و ۵+۳=۸ و...

حال برای فهمیدن نسبت طلایی کافی‌است که هر عدد را تقسیم بر عدد ماقبل خود کنیم. یعنی:

۲۳۳ تقسیم بر ۱۴۴ برابر است با ۱.۱۶۸

۱۴۴ تقسیم بر ۸۹ برابر است با ۱.۱۶۸

۸۹ تقسیم بر ۵۵ برابر است با ۱.۱۶۸

۵۵ تقسیم بر ۳۴ برابر است با ۱.۱۶۸

به همین ترتیب (غیر از چند عدد ابتدایی)، رابطه بین سری اعداد فیبوناچی عدد ۱.۶۱۸ است که به آن نسبت طلایی نیز گفته می‌شود. حال اگر بخواهیم سری اعداد دیگر را نیز به‌دست آوریم، باید هربار یک جمله را به جمله‌های بعدی و یا قبلی خود تقسیم کنیم تا به سری اعداد فیبوناچی برسیم. یعنی:

نسبت ۰.۶۱۸ فیبوناچی

از تقسیم هر جمله از تصاعد بر جمله بعد آن به‌دست می‌آید.

مثال: ۸۹ تقسیم بر ۱۴۴ برابر است با ۰.۶۱۸

نسبت ۰.۳۸۲ فیبوناچی

از تقسیم هر جمله از تصاعد بر دومین جمله پس از آن به‌دست می‌آید.

مثال: ۱۳ تقسیم بر ۳۴ برابر است با ۰.۳۸۲

نسبت ۰.۲۳۶ فیبوناچی

از تقسیم هر جمله از تصاعد بر سومین جمله پس از آن به‌دست می‌آید.

مثال: ۵۵ تقسیم بر ۲۳۳ برابر است با ۰.۲۳۶

به‌این‌ترتیب که گفتیم، تمامی نسبت‌های مهم از سری اعداد فیبوناچی استخراج می‌شود.

نکته: هرچه اعداد فیبوناچی بزرگتر باشند، تقریب دقیق‌تری را از نسبت‌های طلایی به ما می‌دهند.

هدف از استفاده فیبوناچی چیست؟

تحلیل‌گران بعد از کشف این اعداد مهم از سری فیبوناچی، آن را در نمودارهای مختلف قرار دادند که نتایج فوق‌العاده‌ای داشت. آن‌ها فهمیدند که به‌طور عجیبی قیمت در این سطوح از روندها، واکنش‌های خوبی نشان می‌دهد. به‌طوری که وقتی این سری اعداد را در تاریخ‌های خیلی قبل‌تر از به‌وجود آمدن تحلیل تکنیکال هم تست کردند، نتایح آن بازهم کاملا شگفت‌انگیز بود. از این‌رو، استفاده از سری فیبوناچی برای تعیین هدف‌های قیمتی در روندهای اصلاحی و ادامه دهنده، پیش‌بینی هدف های قیمتی در سقف‌ها/کف‌های جدید و همچنین تعیین حد سود و ضرر در معاملات کاربرد زیادی را برای یک تحلیل‌گر و یا معامله‌گر دارد.

کاربرد فیبوناچی در تحلیل و معامله‌گری

تا اینجای کار را در هر مقاله‌ آموزشی می‌توانید پیدا کنید. اما ما می‌خواهیم کمی کاربردی‌تر به موضوع نگاه کنیم. حالا این سوال پیش می‌آید که این همه محاسبه و عدد، به چه درد ما می‌خورد و ما چگونه می‌توانیم در تحلیل، از سری اعداد فیبوناچی استفاده کنیم؟

ما برای کاربردی کردن سری فیبوناچی، تمام این سطوح به‌دست آمده را به‌صورت درصد تعریف می‌کنیم و از آن‌ها برای برای اندازه‌گیری میزان حرکت قیمتی، چه در اصلاح نزولی و چه در حرکت صعودی استفاده می‌کنیم. اما در طول زمان به این سری اعداد، از لحاظ تجربی، درصدهای بیشتری هم اضافه شده است و به‌این‌ ترتیب اعداد به شکل زیر درآمد:

%۰   %23.6   %38.2   %50   %61.8   %78.1   %100

همان‌طور که مشخص است، اعدادی که در سری اعداد فیبوناچی وجود ندارد، در طول زمان و به‌صورت تجربی به این مجموعه اضافه شده‌اند و جزء سری اعداد فیبوناچی محسوب نمی‌شوند.

تحلیل‌گران معتقدند که انواع ابزارهای فیبوناچی در بازارهای مالی، روشی برای تحلیل بازگشت یا ادامه روند هستند. از منظری دیگر نیز اعداد فیبوناچی به نوعی ابزاری برای تعیین سطوح حمایت و مقاومت هستند که با روش‌های گوناگون رسم می‌شوند.

انواع فیبوناچی

ما از فیبوناچی برای دو منظور استفاده می‌کنیم. بر همین اساس، فیبوناچی هم به دو نوع کلی تقسیم می‌شود.

فیبوناچی ریتریسمنت (Fibonacci Retracement)

قبلا با سطوح حمایت و مقاومت آشنا شدیم. حال برای این‌کار می‌توانیم از ابزار فیبوناچی هم کمک بگیریم. درواقع برای اندازه‌گیری میزان اصلاح و نزول یک موج، از فیبوناچی ریتریسمنت استفاده می‌کنیم.

فیبوناچی ریتریسمنت

فیبوناچی ریتریسمنت

فرض کنید که یک موج صعودی در نمودار داریم که به اتمام رسیده است. حال می‌خواهیم بفهمیم تا کجا اصلاح داریم و کدام سطوح حمایتی برای ما مهم‌تر هستند. برای این‌کار از فیبوناچی ریتریسمنت استفاده می‌کنیم.

چون می‌خواهیم مقدار اصلاح را بسنجیم پس دقت کنیم که عدد صفر فیبوناچی مطابق عکس فوق باید از بالای موج شروع شود و عدد ۱۰۰ درصد نیز در ابتدای شروع موج ترسیم شود. برای ترسیم فیبوناچی از منوی ابزارها، گزینه فیبوناچی ریتریسمنت را انتخاب کرده و نقطه شروع فیبوناچی (نقطه ۱۰۰%) را در محل شروع حرکت و با کلیک روی پایین‌ترین قیمت، قرار می‌دهیم. سپس با کلیک دوم در انتهای بالاترین قیمت موج صعودی، محل صفر فیبوناچی را نیز مشخص می‌کنیم تا این ابزار را به‌طور صحیح (مطابق عکس فوق) رسم کرده باشیم.

به‌این ترتیب می‌توان گفت که سطوحی حمایتی که با نقاط فیبوناچی در یک سطح قرار می‌گیرند، احتمال نوسان بیشتری دارند.

فیبوناچی ریتریسمنت

در عکس فوق می‌بینیم که چگونه فیبوناچی ریتریسمنت می‌تواند به ما در تعیین و ترسیم سطوح حمایتی و مقاومتی کمک کند. تجربه نشان می‌دهد که هر کدام از اعداد فیبوناچی می‌توانند معنی خاصی داشته باشند.

این نکات را در هیچ کتابی به شما نمی‌گویند:

وقتی یک نمودار درحال صعود است، همیشه این مشکل پیش می‌آید که با اولین کندل قرمز در نمودار، معامله‌گران وحشت‌زده از این‌که دیگر بازار نابود خواهد شد، اقدام به فروش احساسی می‌کنند. اما تجربه به ما می‌گوید که اگر موج اصلاحی از ۰.۲۳% کل حرکت کمتر اصلاح کند، هنوز روند صعودی تمام نشده و می‌توانیم انتظار حرکت بزرگ‌تری را برای سقف‌های بزرگ‌تر داشته باشیم.

به‌عنوان مثال در نمودار پوند انگلیس/دلار نیوزلند در تایم روزانه، بعد از یک روند صعودی قیمت در بازه فوق درحال نوسان است. برای این‌که میزان اصلاح را بسنجیم، از ابزار فیبوناچی ریترسمنت استفاده می‌کنیم. به‌این ترتیب فیبوناچی را مطابق شکل از پایین‌ترین نقطه شروع حرکت تا سقف قیمتی آن رسم می‌کنیم (به محل قرار‌گیری نقطه صفر و یک دقت کنید). مادامی که قیمت از مقدار ۰.۲۳% بیشتر اصلاح نکند، فرض پایه ما بر این است که روند صعودی همچنان ادامه دارد.

در ادامه مشاهده می‌کنید که قیمت موفق به عبور از سطح مقاومتی بالای سر خود شده و صعود بزرگتری را رقم زده است. این نکته بسیار کاربردی است، اما در ابتدا شاید کمی برای شما سخت باشد که از کجا باید فیبوناچی را رسم کنیم؟

دقت کنید که برای رسم صحیح فیبوناچی، باید از ابتدای شروع یک موج اقدام به رسم کنیم. اینکار با کمی تمرین برایتان آسان‌تر خواهد شد.

فیبوناچی اکستنشن (Fibonacci Extension)

این نوع فیبوناچی همان‌طور که از نامش مشخص است برای تعیین تارگت‌های حرکات صعودی استفاده خواهد شد. دقیقا برعکس فیبوناچی ریتریسمنت، وقتی ما به دنبال نقاط تارگت صعودی هستیم از این ابزار استفاده می‌کنیم.

سوال: با فرض این‌که نمودار درحال تست سقف‌های جدید قیمتی است، شما بگویید که صعود قیمت در نمودار زیر، تا کجا ادامه خواهد داشت؟

نمودار پوند انگلیس/دلار نیوزلند تایم روزانه

جواب: این سوالی است که برای اکثر ما پیش آمده. قیمت پس از شکستن سقف، شروع به صعود در قیمت‌های جدیدی می‌کند که قبل از آن تست نکرده بود. در این‌جا هیچ مقاومتی بالای نمودار وجود ندارد. بعضی از تحلیل‌گران و معامله‌گران برای این ‌کار از رسم خطوط روند و یا اندیکاتورها استفاده می‌کنند و هر وقت که خط روند به سمت پایین شکست، انتظار پایان روند را دارند. اما نوع دیگری که می‌خواهیم به شما آموزش بدهیم، استفاده از فیبوناچی اکستنشن است. تفاوت این فیبوناچی با فیبوناچی قبلی فقط در نوع ترسیم آن است. پس به‌دنبال ابزار دیگری نگردید!

در فیبوناچی ریتریسمنت، ما برای این‌که درصد اصلاح امواج را ببینیم، فیبوناچی را طوری ترسیم می‌کردیم که صفر در بالای نمودار و ۱۰۰% در پایین‌ترین نقطه شروع حرکت صعودی باشد. اما این‌بار دقیقا عکس آن باید عمل کنیم. پس با همین دستورالعمل فیبوناچی را مطابق عکس زیر ترسیم می‌کنیم.

نمودار پوند انگلیس/دلار نیوزلند تایم روزانه

همان‌طور که مشاهده می‌کنید، فیبوناچی اکستنشن را رسم کردیم و می‌بینیم که بعد از سطح ۱۰۰%، طبق فیبوناچی سطوح ۱.۲۷۲ و ۱.۶۱۸ به‌عنوان هدف قیمتی برای ما مشخص هستند و قیمت نیز در هر دو عدد به‌صورت یک سطح مقاومتی عکس‌العمل نشان می‌دهد.

نکته: شما می‌توانید از طریق ورود به بخش تنظیمات فیبوناچی، سطوح مختلفی از این سری اعداد را به نمودار اضافه و یا آن‌ها را حذف کنید.

این نکات را در هیچ کتابی به شما نمی‌گویند:

طبق آن‌چه که در الگوهای قیمتی آموختیم، بعضا ممکن است بگویند که در سوال قبل و در انتهای روند صعودی نمودار، یک الگوی پرچم تشکیل شده است. اما باید بگوییم که به همان دلیلی که در بخش روانشناسی معامله‌گران (لینک شود به مقاله بخش هشتم) گفتیم، میله پرچم را گروه C تشکیل داده‌اند. پس احتمال عمل نکردن الگو را نیز باید درنظر بگیریم.

نقض الگوی پرچم در انتهای مسیر صعودی

در عکس فوق، عمل نکردن الگوی پرچم را در انتهای روند صعودی مشاهده می‌کنید. درواقع جایی که ما با تارگت فیبوناچی از معامله خارج می‌شویم، معامله‌گران آماتور به دنبال الگوی پرچم، تازه ورود می‌کنند!

فیبوناچی‌های گوناگون

از ابزار فیبوناچی در طول مدت‌های طولانی به‌شکل‌های گوناگون استفاده شده است. به‌این ترتیب ما امروزه شاهده ابزارهای گوناگونی مثل فیبوناچی زمانی و روندی و.... هستیم. اما آن‌چیزی که مهم است و بیشترین استفاده را دارد همین نوع استفاده از فیبوناچی است که گفتیم.

سوال: آیا فیبوناچی اکستنشن فقط در تعیین هدف‌های قیمتی در بالای سقف قیمتی کاربرد دارد؟

جواب: خیر. درواقع هرگاه در نمودار به دنبال تارگت‌های صعودی و تعیین سطوح مقاومتی بودیم از فیبوناچی اکستنشن استفاده می‌کنیم. به‌عنوان مثال به نمودار زیر دقت کنید.

فیبوناچی اکستنشن

نمودار بیت‌کوین/دلار تایم روزانه - فیبوناچی اکستنشن

در عکس فوق مشاهده می‌کنید که بیت‌کوین بعد از شکست یک کانال نزولی شروع به صعود کرد. اما ما برای این‌که بفهمیم تا کجا ممکن است این صعود ادامه داشته باشد و نقاط حساس مقاومتی سر راه صعود قیمت بیتکوین دقیقا در کجا واقع شده‌اند، از فیبوناچی اکستنشن استفاده می‌کنیم. پس یک فیبوناچی اکستنشن از ابتدای شروع نزول تا پایان آن رسم می‌کنیم. به‌این ترتیب که نقطه صفر آن در انتهای پایین‌ترین قیمت، همچنین نقطه ۱۰۰% آن نیز در بالاترین قیمت و دقیقا از جایی که ریزش شروع شده قرار گیرد.

حال می‌توانیم به‌راحتی سطوح مهم مقاومتی بر سر راه صعود را ببینیم. بیتکوین بعد از برخورد با سطح ۰.۶۱۸ نتوانست از آن عبور کند و مجددا ریزش بزرگتری را تجربه کرد. دقت کنید که این سطح فیبوناچی (۰.۶۱۸)، با سطوح مقاومتی که قبلا یاد گرفتیم هم‌تراز شده، که نشان از قدرت بیشتر این سطح مقاومتی است.

نکات مهمی که باید در فیبوناچی یاد بگیریم

مقدار صعود یا نزول قیمت در نمودارها رابطه مستقیم با میزان اصلاح قیمتی آن دارد. به این معنی که هرچه میزان اصلاح کم عمق‌تر باشد، میزان صعود/نزول بعدی آن بیشتر است و هرچه این اصلاح عمیق‌تر باشد، حرکت بعدی آن ضعیف‌تر خواهد بود. این رابطه‌ در بین تحلیل‌گران به‌عنوان یک قانون درآمده. در ادامه بعضی از مهم‌ترین آن‌ها را باهم بررسی می‌کنیم:

درصورتی‌که یک موج صعودی/نزولی بعد از اتمام حرکت، تا ۰.۳۸۲ (۳۸%) حرکت خود را اصلاح بکند، در مرحله بعدی، "میتواند" تا ۲۳۸% فیبوناچی اکستنشن موج اصلاحی را به عنوان تارگت حرکتی خود قرار دهد (بایدی در کار نیست).

مثال:

نمودار طلا/دلار تایم ۳۰ دقیقه

در نمودار فوق پس از شکست یک روند نزولی، یک موج صعودی ایجاد شده و در مرحله اول، تا اندازه ۰.۳۸۲ اصلاح داشتیم.

فیبوناچی

نمودار طلا/دلار تایم ۳۰ دقیقه

در ادامه، برای تعیین تارگت صعود، باید از فیبوناچی اکستنشن استفاده کنیم و طبق آن‌چه که گفتیم، مشاهده می‌کنید که قیمت توانسته تا ۲.۳۸۲ رشد داشته باشد. دقت کنید که این امر در همه‌جا اتفاق نمی‌افتد و بیشتر در الگوهایی مثل حرکات زیگزاگ دیده می‌شود.

به این ترتیب تمامی قوانین طلایی نسبت‌های فیبوناچی را در یک جدول، به‌شکل زیر می‌توان تعریف کرد:

نسبت‌های مهم فیبوناچی

میزان اصلاح قیمتی (Retracement)

تارگت احتمالی (Extension)

بعد از اتمام یک موج
نزولی/صعودی

۰.۲۳ فیبوناچی

۲.۶۱ فیبوناچی

۰.۳۸ فیبوناچی

۲.۳۸ فیبوناچی

۰.۵ فیبوناچی

۲ فیبوناچی

۰.۶۱ فیبوناچی

۱.۲۷ فیبوناچی

نکته مهم: هر کدام از این قوانین می‌تواند در فاز صعودی/نزولی در نمودار مورد استفاده قرار بگیرد. اما دقت کنید که هیچ بایدی در این قوانین وجود ندارد. زیرا ما باید به‌عنوان یک تحلیل‌گر و یا معامله‌گر، انتظار هر نوع واکنشی را از قیمت داشته باشیم و سریعا نسبت به آن‌ها واکنش مناسب انجام دهیم.

نکته مهم‌تر: در فیبوناچی‌ها سطوح ۰.۲۳ و ۰.۳۸ و ۰.۶۱، از اهمیت بسیار زیادی برخوردار هستند و تجربه شخصی من می‌گوید که همیشه می‌توانیم با نزدیک شد قیمت به این سطوح، انتظار واکنش‌های خوب قیمتی را داشته باشیم.

نکته مهم‌ترتر: اکثر معامله‌گران و تحلیل‌گرانی که در بازار مشغول استفاده از ابزار فیبوناچی هستند، روش صحیح ترسیم آن را نمی‌دانند. پس دقت کنید و فرق ترسیم فیبوناچی ریتریسمنت و اکستنشن را خوب بیاموزید. همواره اگر به‌دنبال سنجش میزان اصلاح و پیدا کردن سطوح حمایتی هستیم، از فیبوناچی ریتریسمنت استفاده می‌کنیم که صفر در بالای نمودار و ۱۰۰% نیز در پایین نمودار قرار دارد. اگر هم که به دنبال تعیین تارگت‌های صعودی و تعیین سطوح مقاومتی هستیم، از فیبوناچی اکستنشن در نمودار استفاده می‌کنیم. به‌طوری که نقطه صفر در پایین و نقطه ۱۰۰% در بالای نمودار قرار گیرد.

جمع‌بندی:

فیبوناچی یکی از پرکاربردترین ابزارهای تحلیل‌گری به‌شمار می‌آید که استفاده صحیح از آن بسیار مهم است. با کمی تمرین و تجربه، استفاده از این ابزار برای شما نیز راحت و آسان خواهد شد. یادتان باشد تمامی نکاتی که ما از ابتدای آموزش تا به‌حال گفتیم، پیش‌نیازی از آموزش مفاهیم پایه‌ای بود که شما برای دنبال کردن روش‌های مختلف تحلیل تکنیکال در آینده به آن‌ها نیاز دارید. همه این موارد فقط و فقط با تمرین زیاد به‌دست می‌آید و به خاطر بسپارید که تحلیل انتها ندارد. حتی برترین اساتید تحلیل نیز هر روز در بازار نکته جدیدی را یاد می‌گیرند. پس برای آموزش خود وقت بگذارید که حاصل این عمل را در آینده و نتیجه کارهای خود خواهید دید.

لینک سری‌های قبلی آشنایی با تحلیل تکنیکال:

بخش اول- مفاهیم پایه

بخش دوم- حرکات قیمتی

بخش سوم- اندیکاتورها

بخش چهارم- الگوهای قیمتی

بخش پنجم- الگوهای قیمتی

بخش ششم- تحلیل رفتاری

بخش هفتم- روانشناسی بازار

بخش هشتم- روانشناسی بازار

اگر سوالی دارید در زیر همین مقاله طرح کنید حتما به آن پاسخ خواهم داد.

درصورت مفید بودن مطلب فوق لطفا آن‌ را با دوستان خود نیز به اشتراک بگذارید.


ممکن است این مقالات را هم بپسندید

مدیریت ضرر در بورس

آشنایی با سیستم‌های کپی تریدینگ

  • خیییییییییییییییییلییی عالییی بود مرسی

    Reply

  • {"email":"Email address invalid","url":"Website address invalid","required":"Required field missing"}

    دوره‌های حرفه‌ای آموزش سرمایه‌گذاری در بورس را آغاز کنید...

    >